Usługi doradcze a VAT w 2026 r. – stawka, zwolnienie i faktury

Usługi doradcze są w 2026 r. co do zasady opodatkowane VAT według stawki 23%. W praktyce największy problem pojawia się jednak wcześniej – przy ustaleniu, czy konkretna usługa rzeczywiście ma charakter doradczy. Ma to bezpośrednie znaczenie dla prawa do zwolnienia podmiotowego z VAT, którego limit od 1 stycznia 2026 r. wynosi 240 000 zł.

Przedsiębiorca może wykonywać czynności określane w umowie jako konsulting, wsparcie biznesowe, project management, analizy, koordynacja albo przygotowanie dokumentacji. Dla VAT sama nazwa umowy, faktury lub kod PKD nie rozstrzyga kwalifikacji. Trzeba ustalić rzeczywisty zakres świadczenia, a zwłaszcza to, czy usługodawca udziela klientowi porad, opinii, rekomendacji lub wskazuje sposób postępowania.

W mojej praktyce właśnie ten element bywa źródłem największych wątpliwości. Część przedsiębiorców zakłada, że każda działalność wpisana pod szerokim kodem obejmującym konsulting automatycznie wyłącza zwolnienie z VAT. Inni patrzą wyłącznie na limit 240 000 zł i pomijają ustawowe wyłączenie dla doradztwa. Prawidłowa analiza powinna zacząć się od treści rzeczywiście wykonywanych czynności.

Usługi doradcze a VAT w 2026 r. – najważniejsze zasady

Jaka stawka VAT na usługi doradcze w 2026 r.?

W przypadku usług doradczych świadczonych na rzecz polskiego klienta punktem wyjścia jest stawka podstawowa. Ustawa o VAT wskazuje ją w art. 41 ust. 1, natomiast jej faktyczną wysokość w 2026 r. określa art. 146ef ust. 1.

Dla typowej usługi doradczej wykonywanej w Polsce oznacza to 23% VAT. W katalogach stawek obniżonych nie ma ogólnej preferencji dla konsultingu biznesowego, podatkowego, finansowego, strategicznego, zarządczego czy technicznego. Jeżeli więc usługa podlega opodatkowaniu w Polsce i podatnik nie korzysta z właściwego zwolnienia, praktycznym punktem wyjścia jest stawka 23%.

Przykładowo wynagrodzenie netto 10 000 zł za krajową usługę doradczą daje co do zasady 2 300 zł VAT i kwotę brutto 12 300 zł. W relacji B2B podatek należny wykazuje sprzedawca, a nabywca może rozważyć odliczenie podatku naliczonego według zasad właściwych dla swojej działalności.

Czy usługi doradcze mogą korzystać ze zwolnienia z VAT do 240 000 zł?

Od 1 stycznia 2026 r. limit podstawowego zwolnienia podmiotowego wzrósł do 240 000 zł. Sam limit ma jednak zastosowanie tylko wtedy, gdy podatnik nie wykonuje czynności objętych ustawowym wyłączeniem. Doradztwo znajduje się wprost w takim katalogu.

W praktyce limit 240 000 zł nie zabezpiecza przedsiębiorcy, który rzeczywiście świadczy usługi w zakresie doradztwa. Wyłączenie działa ze względu na rodzaj wykonywanych usług. Przedsiębiorca rozpoczynający działalność i od początku świadczący doradztwo powinien zatem uwzględnić VAT już przy pierwszej takiej usłudze, z zastrzeżeniem ustawowego wyjątku dla wskazanego doradztwa rolniczego.

Z mojego doświadczenia wynika, że wątpliwość najczęściej nie dotyczy klasycznego doradcy podatkowego albo konsultanta strategicznego. Problem pojawia się przy usługach mieszanych i nowoczesnych rolach biznesowych, w których przedsiębiorca jednocześnie analizuje dane, koordynuje projekt, przygotowuje dokumentację, uczestniczy w spotkaniach i przekazuje klientowi rekomendacje. Wtedy trzeba ustalić, które czynności są rzeczywiście elementem świadczenia i jaki mają charakter.

Zwolnienie dla przedsiębiorcy rozpoczynającego działalność w trakcie roku

Jeżeli działalność rozpoczyna się w trakcie roku i wykonywane czynności nie są objęte art. 113 ust. 13, limit ustala się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności.

Reguła proporcji ma więc znaczenie przykładowo dla przedsiębiorcy świadczącego usługi administracyjne, szkoleniowe albo wykonawcze, które w konkretnym modelu nie mają charakteru doradztwa. Przy rzeczywistym doradztwie zasadnicze znaczenie ma wyłączenie z art. 113 ust. 13 pkt 2 lit. b, a nie wysokość obrotu.

Co właściwie oznacza „usługa w zakresie doradztwa” dla VAT?

Ustawa o VAT nie tworzy odrębnej, zamkniętej definicji doradztwa na potrzeby art. 113. W praktyce organy posługują się znaczeniem językowym i ujmują to pojęcie szeroko. Istotą doradztwa jest udzielanie fachowych porad, opinii, zaleceń lub rekomendacji dotyczących sposobu postępowania w określonej sprawie.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 10 lipca 2026 r., nr 0112-KDIL1-3.4012.235.2026.2.ŁW wyjaśnił:

Przekładając to na praktykę, nazwanie usługi „konsultacją”, „mentoringiem”, „wsparciem zarządczym”, „business development”, „PMO” albo „koordynacją” nie daje jeszcze odpowiedzi. Trzeba zajrzeć do umowy, zakresu obowiązków, rzeczywistych rezultatów pracy oraz sposobu komunikacji z klientem. Jeżeli istotnym elementem świadczenia jest analiza sytuacji klienta i wskazywanie rekomendowanego sposobu działania, ryzyko uznania usługi za doradztwo istotnie rośnie.

PKD 70.22.Z albo określenie „konsulting” w umowie nie przesądza VAT

W praktyce podatnicy często zaczynają analizę od kodu PKD. Kod może być pomocny przy opisie działalności, lecz dla zastosowania art. 113 ust. 13 decydujące znaczenie ma istota czynności faktycznie wykonywanych na rzecz klienta.

Bardzo czytelnie pokazuje to interpretacja Dyrektora KIS z 16 czerwca 2026 r., nr 0112-KDIL1-2.4012.204.2026.4.HM. Wnioskodawczyni prowadziła działalność obejmującą m.in. przygotowywanie wniosków i biznesplanów, kontakt z instytucjami, wnioski o płatność i koordynację projektów. Organ wskazał:

To rozróżnienie ma duże znaczenie dla przedsiębiorców, którzy wykonują złożone usługi projektowe. Przykładowo samo przygotowanie dokumentu według danych i instrukcji klienta może mieć charakter wykonawczy. Analiza sytuacji klienta połączona z wyborem rozwiązania i rekomendacją określonego wariantu ma już cechy typowe dla doradztwa.

W sprawach tego rodzaju zwykle zaczynam analizę od rozpisania wszystkich czynności na trzy grupy: czynności analityczne, czynności rekomendacyjne oraz czynności wykonawcze. Następnie sprawdzam, co jest rzeczywistym rezultatem zamawianym przez klienta i za co klient płaci. Takie podejście pozwala lepiej ocenić ryzyko VAT niż samo odwołanie do nazwy stanowiska lub kodu PKD.

Usługa mieszana: doradztwo, analiza i wykonanie w jednym kontrakcie

Szczególnej uwagi wymagają umowy, w których przedsiębiorca wykonuje zarówno doradztwo, jak i czynności niewchodzące w zakres doradztwa. Art. 113 ust. 13 odnosi wyłączenie do podatników świadczących usługi w zakresie doradztwa. Rozpoczęcie wykonywania takiej czynności wpływa więc na możliwość korzystania ze zwolnienia podmiotowego przez podatnika, a nie wyłącznie na sposób opodatkowania jednej wydzielonej pozycji faktury.

W przywołanej interpretacji z 10 lipca 2026 r. Dyrektor KIS wskazał wprost:

Dla podatnika oznacza to, że przy działalności łączącej szkolenia, obsługę administracyjną, wdrożenia i konsulting trzeba przeanalizować całość modelu jeszcze przed rozpoczęciem świadczenia elementu doradczego. W praktyce warto w szczególności ustalić, czy konsultacje mają samodzielny charakter, czego dotyczą, jaki rezultat otrzymuje klient oraz czy usługodawca rekomenduje mu określone decyzje.

Jeżeli umowa opisuje kilkanaście obowiązków, a wśród nich znajduje się „doradzanie zarządowi”, „rekomendowanie rozwiązań”, „opiniowanie decyzji”, „wskazywanie optymalnego wariantu” albo „opracowanie zaleceń”, takie sformułowania wymagają dokładnego zestawienia z rzeczywistym przebiegiem współpracy. Samo redakcyjne usunięcie słowa „doradztwo” z faktury nie zmienia charakteru świadczenia.

Doradztwo podatkowe, prawne, finansowe i biznesowe – jak podejść do zwolnienia?

Doradztwo podatkowe i prawne

Usługi prawnicze i usługi w zakresie doradztwa zostały wymienione odrębnie w art. 113 ust. 13 pkt 2. W typowym modelu odpłatnego doradztwa podatkowego albo prawnego podatnik powinien zatem zakładać rozliczanie VAT od początku wykonywania takich usług.

Znaczenie ma rzeczywisty charakter świadczenia, a nie wyłącznie formalny status zawodowy usługodawcy.

W praktyce mojej Kancelarii rozróżnienie bywa istotne przy usługach dodatkowych, np. szkoleniach, przygotowywaniu dokumentacji, outsourcingu funkcji podatkowych albo technicznym wdrożeniu procedur. Każdą z takich usług warto ocenić pod kątem jej samodzielnego celu gospodarczego oraz elementu rekomendacyjnego.

Doradztwo finansowe, strategiczne i zarządcze

Szerokie rozumienie doradztwa obejmuje również działalność finansową, strategiczną i zarządczą, jeżeli jej istotą jest przekazywanie klientowi fachowych zaleceń. Może chodzić przykładowo o rekomendowanie struktury finansowania, modelu wejścia na rynek, sposobu organizacji procesu, strategii sprzedaży, zmian organizacyjnych albo wyboru określonego wariantu inwestycji.

Przy usługach CFO as a service, interim management, project management albo business development kwalifikacja może zależeć od konstrukcji współpracy. Osoba, która faktycznie przejmuje wykonywanie określonych procesów i działa operacyjnie według ustalonych zasad, może znajdować się w innej sytuacji niż osoba przygotowująca diagnozę i rekomendująca zarządowi konkretne decyzje.

Doradztwo techniczne i inżynierskie

Także wiedza techniczna może być wykorzystywana doradczo. Jeżeli inżynier analizuje problem i wskazuje klientowi rekomendowany wariant technologiczny, materiałowy lub projektowy, sama techniczna natura zagadnienia nie usuwa elementu doradztwa. Inaczej może wyglądać usługa polegająca na wykonaniu projektu, pomiarów, dokumentacji albo innych czynności według wcześniej ustalonych parametrów, jeżeli rzeczywisty zakres nie obejmuje porad i rekomendacji.

Rejestracja do VAT przed pierwszą usługą doradczą

Przedsiębiorca, który od początku ma świadczyć rzeczywiste usługi doradcze opodatkowane w Polsce, powinien odpowiednio wcześnie uwzględnić rejestrację jako podatnik VAT czynny. Podstawową regułę zawiera art. 96 ust. 1 ustawy o VAT.

W praktyce warto złożyć VAT-R przed wykonaniem pierwszej odpłatnej usługi doradczej i równolegle przygotować sposób fakturowania. Ma to szczególne znaczenie przy umowach, w których wynagrodzenie jest ustalone jako kwota netto plus VAT. Jeżeli strony ustalą wyłącznie jedną kwotę bez wyraźnego odniesienia do VAT, późniejsze rozliczenie podatku może mieć wpływ na ekonomiczną wartość wynagrodzenia usługodawcy.

Przed podpisaniem kontraktu rekomendowałbym zatem ustalenie trzech elementów: charakteru usługi dla celów VAT, statusu rejestracyjnego usługodawcy oraz sposobu określenia ceny w umowie. Te trzy kwestie powinny odpowiadać temu, co następnie pojawi się na fakturze.

Jak wystawić fakturę za usługi doradcze z 23% VAT?

W relacji B2B podatnik VAT czynny dokumentuje krajową usługę doradczą fakturą. Obowiązek ten wynika z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.

Dla typowej krajowej usługi doradczej faktura powinna wskazywać prawidłowy opis świadczenia, wartość netto, stawkę 23%, kwotę VAT i wartość brutto, a także pozostałe dane wymagane przepisami o fakturowaniu. Opis warto powiązać z rzeczywistym zakresem prac i umową. Lakoniczne określenie „usługi” może utrudniać późniejsze odtworzenie charakteru transakcji, zwłaszcza gdy przedsiębiorca świadczy kilka rodzajów usług.

Termin wystawienia faktury

Dla zwykłej usługi doradczej zasadniczy termin wynika z art. 106i ust. 1 ustawy o VAT:

Jeżeli więc usługa została wykonana 28 sierpnia 2026 r., zasadniczy termin na wystawienie faktury przypada 15 września 2026 r. W umowach o stałą obsługę trzeba dodatkowo sprawdzić zasady dotyczące usług rozliczanych w kolejnych okresach oraz postanowienia dotyczące momentu wykonania świadczenia.

Faktura nie wyznacza automatycznie momentu powstania VAT

W przypadku usług doradczych rozliczanych na zasadach ogólnych warto oddzielić termin wystawienia faktury od momentu powstania obowiązku podatkowego. Podstawową regułę określa art. 19a ust. 1 ustawy o VAT:

Mówiąc prościej, samo przesunięcie daty wystawienia faktury na kolejny miesiąc nie zawsze przesuwa rozliczenie VAT. Przy stałej obsłudze doradczej, etapach projektu, zaliczkach albo kolejnych okresach rozliczeniowych trzeba ustalić moment wykonania usługi i zastosować właściwe przepisy szczególne.

Jak wygląda faktura, gdy podatnik korzysta ze zwolnienia z VAT?

Ten wariant ma znaczenie przede wszystkim dla przedsiębiorcy, którego usługi po analizie rzeczywistego zakresu czynności nie są usługami doradczymi, albo dla przypadku objętego ustawowym wyjątkiem. Podatnik korzystający ze zwolnienia z art. 113 ma odrębne zasady fakturowania.

Jeżeli faktura dokumentująca sprzedaż zwolnioną jest wystawiana, ustawa wymaga wskazania podstawy zwolnienia. Art. 106e ust. 1 pkt 19 stanowi:

Dyrektor KIS w przywołanej wcześniej interpretacji z 10 lipca 2026 r. potwierdził praktycznie istotne rozróżnienie:

Organ wskazał również, że prawidłowe jest dokumentowanie takiej sprzedaży fakturą bez wykazywania kwoty VAT, ze wskazaniem art. 113 ust. 1 jako podstawy zwolnienia. W praktyce na fakturze warto więc stosować oznaczenie odpowiadające zwolnieniu, a nie stawkę 0%. Stawka 0% jest stawką podatku przewidzianą dla określonych czynności i ma inne skutki prawne niż zwolnienie podmiotowe.

KSeF a faktury za usługi doradcze w 2026 r.

Rok 2026 przyniósł istotną zmianę techniczną w fakturowaniu. Dla większości przedsiębiorców obowiązek wystawiania faktur w KSeF rozpoczął się 1 kwietnia 2026 r., a dla największych podatników wcześniej – 1 lutego 2026 r. Zasada ustawowa znajduje się w art. 106ga ust. 1 ustawy o VAT.

W 2026 r. działa jednocześnie uproszczenie dla podatników o niewielkiej miesięcznej sprzedaży dokumentowanej fakturami poza KSeF. Art. 145m ustawy o VAT stanowi:

Ministerstwo Finansów w oficjalnym harmonogramie obowiązkowego KSeF wskazuje, że od 1 kwietnia 2026 r. obowiązek objął pozostałych podatników po grupie największych podmiotów, z czasowym wyjątkiem dla sprzedaży dokumentowanej fakturami w kwocie do 10 000 zł brutto miesięcznie. Otrzymywanie faktur przez KSeF jest obowiązkowe od 1 lutego 2026 r.

KSeF obejmuje również podatników zwolnionych z VAT, jeżeli w konkretnym przypadku powstaje obowiązek wystawienia faktury. Dlatego przedsiębiorca korzystający ze zwolnienia podmiotowego powinien oddzielnie ustalić dwa zagadnienia: czy ma obowiązek albo potrzebę wystawienia faktury oraz w jakiej formie faktura powinna zostać wystawiona w 2026 r.

Z praktycznego punktu widzenia usługodawca doradczy powinien przed wystawieniem pierwszej faktury zweryfikować konfigurację programu księgowego, uprawnienia w KSeF i sposób przekazywania faktur klientom. Szczególnie przy stałych umowach B2B warto ustalić to przed terminem rozliczenia, a nie dopiero w dniu wystawiania dokumentu.

Usługi doradcze dla zagranicznej firmy – czy dolicza się 23% VAT?

Przy kontrahencie zagranicznym analiza nie kończy się na ustaleniu, że świadczenie ma charakter doradczy. Trzeba dodatkowo określić miejsce świadczenia usługi. W typowej relacji B2B podstawową zasadę ustanawia art. 28b ust. 1 ustawy o VAT.

W typowej usłudze konsultingowej świadczonej przez polskiego przedsiębiorcę na rzecz zagranicznej firmy będącej podatnikiem miejsce opodatkowania może zatem znajdować się w państwie klienta. W takim wariancie polski usługodawca zasadniczo nie dolicza polskiego 23% VAT, a sposób rozliczenia zależy od statusu nabywcy, państwa jego siedziby, ewentualnego stałego miejsca prowadzenia działalności oraz wyjątków przewidzianych w ustawie.

Jeżeli obowiązanym do rozliczenia podatku jest nabywca, znaczenie ma również art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT, zgodnie z którym faktura powinna zawierać:

W praktyce przed wystawieniem faktury dla zagranicznego klienta sprawdzam przede wszystkim status nabywcy, jego numer VAT, miejsce siedziby i ewentualne stałe miejsce prowadzenia działalności uczestniczące w transakcji. Dopiero potem ustalam sposób fakturowania. Automatyczne zastosowanie 23% tylko dlatego, że usługodawca ma siedzibę w Polsce, może prowadzić do nieprawidłowego rozliczenia.

Najczęstsze błędy przy VAT od usług doradczych

Błąd 1: utożsamienie limitu 240 000 zł z prawem do zwolnienia

Limit jest jednym z warunków zwolnienia podmiotowego. Przed jego zastosowaniem trzeba równolegle sprawdzić art. 113 ust. 13. Przy rzeczywistym doradztwie to właśnie ustawowe wyłączenie jest kluczowe.

Błąd 2: kwalifikacja wyłącznie według PKD albo opisu na fakturze

Kod PKD, nazwa umowy i opis na fakturze są elementami dokumentacji, lecz o kwalifikacji decyduje rzeczywisty charakter czynności. W razie sporu organ może analizować umowę, korespondencję, rezultaty prac, sposób ustalania wynagrodzenia i rzeczywisty przebieg współpracy.

Błąd 3: wpisanie 0% zamiast zwolnienia

Zwolnienie z art. 113 i stawka 0% to dwie odrębne konstrukcje. Podatnik korzystający ze zwolnienia powinien dokumentować transakcję zgodnie z zasadami właściwymi dla sprzedaży zwolnionej i wskazać właściwą podstawę zwolnienia.

Błąd 4: brak aktualizacji statusu VAT po zmianie zakresu usług

Przedsiębiorca może rozpocząć działalność od czynności technicznych lub wykonawczych, a po kilku miesiącach rozszerzyć kontrakt o doradztwo. W takim momencie warto ponownie przeanalizować art. 113 ust. 13, rejestrację i sposób fakturowania, zanim zostanie wykonana pierwsza nowa usługa.

Błąd 5: mechaniczne doliczanie polskiego VAT klientowi zagranicznemu

Przy usługach B2B transgranicznych trzeba najpierw ustalić miejsce świadczenia. Dopiero wynik tej analizy pozwala określić, czy na fakturze pojawi się polski VAT, czy rozliczenie nastąpi według zasad właściwych dla państwa usługobiorcy.

Jak sprawdzić własny model usług przed pierwszą fakturą?

W tego rodzaju sprawach zwykle zaczynam od umowy i rzeczywistego zakresu czynności, a dopiero później przechodzę do nazwy usługi i kodów działalności. Największe znaczenie mają odpowiedzi na kilka praktycznych pytań: czy klient oczekuje porady albo rekomendacji, czy usługodawca wybiera za klienta rozwiązanie, czy przygotowuje wyłącznie dokumentację i wykonuje zadania operacyjne, czy kontrakt łączy doradztwo z wykonaniem oraz czy nabywcą jest polski czy zagraniczny przedsiębiorca.

Dopiero po takim ustaleniu można poprawnie odpowiedzieć na pytanie o 23% VAT, zwolnienie do 240 000 zł, VAT-R, oznaczenia na fakturze i KSeF. W mojej ocenie przy kontraktach o istotnej wartości warto wykonać tę analizę przed podpisaniem umowy. Pozwala to również prawidłowo ustalić cenę – jako wynagrodzenie netto powiększone o VAT albo jako kwotę rozliczaną według innego właściwego modelu.

Jeżeli granica pomiędzy doradztwem a czynnościami wykonawczymi jest niejednoznaczna, rozsądnym rozwiązaniem może być przygotowanie szczegółowej analizy i rozważenie wniosku o interpretację indywidualną. W takim wniosku szczególne znaczenie ma precyzyjne opisanie tego, co przedsiębiorca faktycznie robi dla klienta. To właśnie rzeczywista treść usługi będzie później punktem odniesienia dla stanowiska Dyrektora KIS.

Usługi doradcze a VAT – najczęściej zadawane pytania

Jaka jest stawka VAT na usługi doradcze w 2026 r.?

Dla typowej krajowej usługi doradczej stosuje się zasadniczo stawkę 23%. Trzeba dodatkowo sprawdzić miejsce świadczenia, zwłaszcza przy zagranicznym kontrahencie, oraz ewentualne szczególne regulacje dotyczące konkretnego rodzaju świadczenia.

Czy doradca może korzystać ze zwolnienia z VAT do 240 000 zł?

Usługi w zakresie doradztwa są wymienione w art. 113 ust. 13 pkt 2 lit. b ustawy o VAT jako wyłączenie ze zwolnienia podmiotowego. Ustawowy wyjątek dotyczy określonego doradztwa rolniczego. Przy usługach o niejednoznacznym charakterze trzeba ustalić, czy rzeczywiste czynności są doradztwem, czy mają charakter techniczny, administracyjny lub wykonawczy.

Czy PKD 70.22.Z oznacza automatycznie obowiązkowy VAT?

Dla zastosowania wyłączenia ze zwolnienia zasadnicze znaczenie ma istota wykonywanych czynności. Interpretacja KIS z 16 czerwca 2026 r. potwierdza, że organ analizuje kwalifikację rzeczywistych usług, a czynności techniczne, koordynacyjne, administracyjne i wykonawcze mogą zostać ocenione inaczej niż udzielanie porad, opinii i rekomendacji.

Czy usługi konsultingowe zawsze są doradztwem?

Określenie „konsulting” jest szerokie i samo w sobie nie rozstrzyga kwalifikacji. Analiza powinna obejmować konkretne obowiązki, rezultat świadczenia i rolę usługodawcy w procesie decyzyjnym klienta.

Czy podatnik zwolniony z VAT wpisuje na fakturze 0%?

Przy zwolnieniu podmiotowym faktura dokumentuje sprzedaż zwolnioną. Stawka 0% jest odrębną stawką podatku. Na fakturze przy zwolnieniu należy wskazać właściwą podstawę prawną zwolnienia, zgodnie z przepisami o fakturowaniu.

Czy podatnik zwolniony z VAT musi korzystać z KSeF?

W 2026 r. przepisy KSeF obejmują również podatników zwolnionych z VAT w zakresie faktur, które mają być wystawione. Trzeba jednocześnie uwzględnić czasowe uproszczenie do 10 000 zł miesięcznej sprzedaży dokumentowanej fakturami poza KSeF oraz zasady dotyczące samego obowiązku wystawienia faktury przy sprzedaży zwolnionej.

Czy do faktury dla zagranicznego kontrahenta dolicza się 23% VAT?

Przy typowej usłudze B2B miejsce świadczenia ustala się według art. 28b ust. 1 ustawy o VAT. Jeżeli nabywca jest zagranicznym podatnikiem i nie zachodzi wyjątek, miejscem świadczenia może być państwo jego siedziby, co wpływa na sposób wykazania VAT na fakturze.