Podatek minimalny CIT – kto musi go zapłacić i jak obliczyć?
Podatek minimalny CIT może pojawić się w spółce, która wykazuje stratę podatkową albo osiąga bardzo niską rentowność działalności operacyjnej. W praktyce sama strata lub marża poniżej 2% jest dopiero początkiem analizy. Przed obliczeniem podatku trzeba sprawdzić szczególne korekty wyniku, ustawowe wyłączenia podmiotowe oraz relację podatku minimalnego do zwykłego CIT.
Z mojego doświadczenia wynika, że największe ryzyko błędu powstaje wtedy, gdy przedsiębiorca porównuje próg 2% z rentownością księgową albo z wynikiem wykazanym w rachunku zysków i strat. Art. 24ca ustawy o CIT przewiduje własny sposób obliczania straty i udziału dochodu w przychodach. Ten wynik może istotnie różnić się od wyniku księgowego oraz od klasycznej podstawy CIT.
W praktyce analizę warto przeprowadzić w określonej kolejności. Najpierw ustala się, czy podatnik znajduje się w zakresie art. 24ca. Następnie przelicza się rentowność według szczególnych zasad tego przepisu. Kolejnym krokiem jest sprawdzenie wyłączeń, a dopiero potem obliczenie podstawy podatku metodą podstawową lub uproszczoną i porównanie wyniku ze zwykłym CIT.
Kiedy podatek minimalny CIT może być należny?
Podstawową przesłankę określa art. 24ca ust. 1 ustawy o CIT. Regulacja obejmuje spółki będące polskimi rezydentami podatkowymi oraz podatkowe grupy kapitałowe. Na podstawie art. 24ca ust. 17 odpowiednie zasady stosuje się również do nierezydenta prowadzącego działalność przez położony w Polsce zagraniczny zakład.
1. Podatek od spółek będących podatnikami w rozumieniu art. 3 ust. 1 oraz podatkowych grup kapitałowych, które w roku podatkowym:
- poniosły stratę ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych albo
- osiągnęły udział dochodów ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych, określonych zgodnie z art. 7 ust. 1 albo art. 7a ust. 1, w przychodach innych niż z zysków kapitałowych w wysokości niewiększej niż 2%
– wynosi 10% podstawy opodatkowania (minimalny podatek dochodowy).
17. Przepisy ust. 1-16 stosuje się odpowiednio do podatnika, o którym mowa w art. 3 ust. 2, prowadzącego działalność poprzez położony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagraniczny zakład.
Próg 2% dotyczy wyłącznie źródła przychodów innych niż zyski kapitałowe. W uproszczeniu chodzi więc o działalność operacyjną. Wynik ze zbycia udziałów, akcji lub innych przychodów zaliczanych do zysków kapitałowych nie jest bezpośrednio elementem tego testu rentowności. Spółka może zatem osiągać dochód z zysków kapitałowych, a jednocześnie wejść w zakres podatku minimalnego z powodu straty lub niskiej rentowności działalności operacyjnej.
Rentowność 2% trzeba policzyć według szczególnych zasad
W mojej ocenie jest to najważniejszy element całego mechanizmu. Ustawa nakazuje skorygować przychody i koszty używane do testu. W rezultacie spółka wykazująca księgową stratę może po korektach osiągnąć rentowność przekraczającą 2%, a spółka z niskim dodatnim wynikiem może pozostać poza podatkiem minimalnym z innego powodu, na przykład ze względu na jedno z wyłączeń z art. 24ca ust. 14.
2. Dla celów obliczenia straty oraz udziału dochodów w przychodach, o których mowa w ust. 1, nie uwzględnia się:
- zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów, w tym poprzez odpisy amortyzacyjne, kosztów wynikających z nabycia, wytworzenia lub ulepszenia środków trwałych lub wykorzystywania środków trwałych na podstawie umowy określonej w art. 17a pkt 1, jeżeli zgodnie z przepisami rozdziału 4a odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający;
- przychodów oraz kosztów uzyskania przychodów bezpośrednio lub pośrednio związanych z tymi przychodami odpowiednio osiągniętych albo poniesionych w związku z transakcją, jeżeli:
- cena lub sposób określenia ceny przedmiotu transakcji wynika z przepisów ustaw lub wydanych na ich podstawie aktów normatywnych oraz
- podatnik w roku podatkowym poniósł stratę ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych z transakcji, o której mowa w lit. a, albo osiągnął udział dochodów ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych w przychodach innych niż z zysków kapitałowych wynikający z takiej transakcji w wysokości niewiększej niż 2%, przy czym obliczenia straty i udziału dochodów w przychodach dokonuje się odrębnie dla transakcji tego samego rodzaju;
- zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów opłat ustalonych w umowie określonej w art. 17a pkt 1;
- przychodów oraz kosztów uzyskania przychodów bezpośrednio związanych z tymi przychodami z tytułu zbycia wierzytelności na rzecz instytucji finansowej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, której przedmiotem działalności jest świadczenie usług finansowych polegających na odpłatnym nabywaniu od wierzyciela wierzytelności powstałych w wyniku zawarcia umowy sprzedaży towarów lub świadczenia usług pomiędzy tym wierzycielem a dłużnikiem;
- wzrostu kosztów uzyskania przychodów z tytułu zakupu energii elektrycznej, cieplnej lub gazu przewodowego, stanowiącego dodatnią różnicę między kosztami uzyskania przychodów poniesionymi z tego tytułu w roku podatkowym, za który należny jest minimalny podatek dochodowy, a kosztami uzyskania przychodów poniesionymi z tego tytułu w roku podatkowym bezpośrednio poprzedzającym ten rok;
- zapłaconych przez podmiot do tego obowiązany kwot:
- podatku akcyzowego,
- podatku od sprzedaży detalicznej,
- podatku od gier,
- opłaty paliwowej,
- opłaty emisyjnej;
- zaliczonej odpowiednio do przychodów lub kosztów uzyskania przychodów kwoty podatku akcyzowego zawartego w cenie wyrobów akcyzowych kupowanych i sprzedanych przez podatnika dokonującego obrotu tymi wyrobami;
- 20% kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w art. 15 ust. 4g-4h.
Mówiąc prościej, test 2% jest podatkową kalkulacją techniczną. Szczególne znaczenie mają koszty środków trwałych, leasing, wzrost kosztów energii oraz część kosztów wynagrodzeń. W spółkach o wysokiej amortyzacji, dużym zatrudnieniu albo kosztach energii korekty te potrafią całkowicie zmienić wynik testu.
Kto jest wyłączony z podatku minimalnego CIT?
Spełnienie przesłanki straty albo rentowności na poziomie 2% lub niższym prowadzi do kolejnego etapu analizy. Art. 24ca ust. 14 zawiera szeroki katalog podatników, do których minimalnego CIT się nie stosuje. W praktyce właśnie na tym etapie bardzo wiele spółek wypada z zakresu podatku.
14. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do podatników:
- w roku podatkowym, w którym rozpoczęli działalność, oraz w kolejno następujących po sobie dwóch latach podatkowych, następujących bezpośrednio po tym roku podatkowym;
- będących przedsiębiorstwami finansowymi w rozumieniu art. 15c ust. 16;
- jeżeli w roku podatkowym uzyskali przychody niższe o co najmniej 30% w stosunku do przychodów uzyskanych w roku podatkowym bezpośrednio poprzedzającym ten rok podatkowy;
- których udziałowcami, akcjonariuszami albo wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne i jeżeli podatnik nie posiada:
- bezpośrednio lub pośrednio, więcej niż 5%:
- udziałów (akcji) w kapitale innej spółki lub
- ogółu praw i obowiązków w spółce niebędącej osobą prawną,
- innych praw majątkowych związanych z prawem do otrzymania świadczenia jako założyciel (fundator) lub beneficjent fundacji, trustu lub innego podmiotu albo stosunku prawnego o charakterze powierniczym;
- bezpośrednio lub pośrednio, więcej niż 5%:
- jeżeli w roku podatkowym większość uzyskanych przez nich przychodów innych niż z zysków kapitałowych zostało osiągniętych w związku z:
- eksploatacją w transporcie międzynarodowym statków morskich lub statków powietrznych,
- wydobywaniem kopalin wymienionych w załączniku do ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze, których ceny zależą bezpośrednio lub pośrednio od notowań na światowych rynkach,
- wykonywaniem działalności leczniczej, o której mowa w art. 3 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej,
- transakcjami, o których mowa w ust. 2 pkt 2;
- wchodzących w skład grupy co najmniej dwóch spółek, w której jedna spółka posiada przez cały rok podatkowy bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 75% udział odpowiednio w kapitale zakładowym, kapitale akcyjnym lub udziale kapitałowym pozostałych spółek wchodzących w skład tej grupy, jeżeli:
- rok podatkowy spółek obejmuje ten sam okres oraz
- obliczony za rok podatkowy, zgodnie z ust. 1 i 2, udział łącznych dochodów spółek w ich łącznych przychodach jest większy niż 2%
- będących małymi podatnikami;
- będących spółkami prowadzącymi gospodarkę komunalną, o których mowa w rozdziale 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej;
- którzy osiągnęli udział, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, w jednym z trzech lat podatkowych bezpośrednio poprzedzających rok podatkowy, za który należny jest minimalny podatek dochodowy, w wysokości co najmniej 2%;
- postawionych w stan upadłości, likwidacji lub objętych postępowaniem restrukturyzacyjnym;
- będących stroną umowy o współdziałanie, o której mowa w art. 20s § 1 Ordynacji podatkowej;
- będących instytucją finansową w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, której podstawowym przedmiotem działalności jest świadczenie usług finansowych polegających na odpłatnym nabywaniu od wierzyciela wierzytelności powstałych w wyniku zawarcia umowy sprzedaży towarów lub świadczenia usług pomiędzy tym wierzycielem a dłużnikiem;
- będących przedsiębiorstwami górniczymi otrzymującymi pomoc publiczną na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego.
16. Przepisu ust. 14 pkt 1 nie stosuje się do podatników utworzonych w sposób określony w art. 19 ust. 1a.
Mały podatnik może być całkowicie poza minimalnym CIT
Jedno z najbardziej praktycznych wyłączeń dotyczy małych podatników. Dla podatnika z rokiem kalendarzowym status małego podatnika w 2026 r. wymaga, aby wartość przychodów ze sprzedaży wraz z należnym VAT za 2025 r. nie przekroczyła 8 517 000 zł.
Ilekroć w ustawie jest mowa o małym podatniku – oznacza to podatnika, u którego wartość przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego podatku od towarów i usług) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 2 000 000 euro; przeliczenia kwot wyrażonych w euro dokonuje się według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1000 zł.
W interpretacji Dyrektora KIS z dnia 9 lipca 2026 r. (nr 0111-KDIB1-1.4010.253.2026.2.KM) organ potwierdził zastosowanie tego wyłączenia do spółki, która poniosła stratę operacyjną, ale posiadała status małego podatnika. Dyrektor KIS wskazał:
Wyłączeni z opodatkowania podatkiem minimalnym są m.in. mali podatnicy.
Dla przedsiębiorcy oznacza to, że spółka może wykazywać stratę i jednocześnie nie mieć obowiązku obliczania minimalnego CIT. W analizie trzeba więc oddzielić przesłankę niskiej rentowności od katalogu wyłączeń.
Rentowność z jednego z trzech poprzednich lat może wyłączyć podatek
Bardzo istotne jest również wyłączenie z art. 24ca ust. 14 pkt 9. Jeżeli podatnik osiągnął wskaźnik co najmniej 2% w jednym z trzech lat bezpośrednio poprzedzających analizowany rok, przepis art. 24ca ust. 1 nie ma zastosowania. Z praktycznego punktu widzenia trzeba więc zawsze zebrać dane za cztery lata: rok bieżący oraz trzy lata historyczne.
To wyłączenie ma szczególne znaczenie w biznesach cyklicznych. Jednorazowy słabszy rok, spadek marży albo okres zwiększonych kosztów inwestycyjnych może nie prowadzić do zapłaty podatku minimalnego, jeżeli jeden z trzech poprzednich lat spełniał ustawowy poziom rentowności.
Spadek przychodów o co najmniej 30%
Ustawodawca przewidział też wyłączenie dla podatnika, którego przychody spadły o co najmniej 30% w stosunku do roku poprzedniego. W sprawach, z którymi spotykam się w praktyce, ten przepis warto badać równolegle z historyczną rentownością. Spółka może spełniać kilka podstaw wyłączenia jednocześnie.
Prosta struktura właścicielska z osobami fizycznymi
Wyłączenie z art. 24ca ust. 14 pkt 4 może mieć znaczenie dla prywatnych spółek właścicielskich. Warunkiem jest, aby udziałowcami, akcjonariuszami albo wspólnikami były wyłącznie osoby fizyczne. Jednocześnie sama spółka nie może posiadać ponad 5% udziałów, akcji albo ogółu praw i obowiązków w innych podmiotach oraz wskazanych praw związanych z fundacją, trustem lub podobnym stosunkiem powierniczym. W grupach kapitałowych ten warunek często przestaje być spełniony.
Estoński CIT wyłącza stosowanie art. 24ca
Spółka opodatkowana ryczałtem od dochodów spółek znajduje się w innym reżimie opodatkowania. Ustawa wprost wyłącza wobec niej stosowanie art. 24ca.
1. Podatnik opodatkowany ryczałtem nie podlega opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 19, art. 24b, art. 24ca i art. 24d.
W konsekwencji przy porównywaniu klasycznego CIT z estońskim CIT ryzyko podatku minimalnego jest jednym z elementów różniących oba systemy. Ocena opłacalności estońskiego CIT wymaga oczywiście znacznie szerszej analizy, obejmującej również warunki wejścia, ukryte zyski i sposób wypłaty zysku.
Jak obliczyć podstawę podatku minimalnego CIT?
Po ustaleniu, że podatnik spełnia przesłankę z art. 24ca ust. 1 i nie korzysta z żadnego wyłączenia, trzeba obliczyć podstawę opodatkowania. Ustawa daje dwie metody. Metoda podstawowa opiera się na 1,5% przychodów operacyjnych i może zwiększać podstawę o określone koszty finansowania dłużnego oraz wybrane koszty usług i praw ponoszone na rzecz podmiotów powiązanych. Metoda uproszczona przyjmuje 3% przychodów operacyjnych.
Metoda podstawowa: 1,5% przychodów plus określone nadwyżki kosztów
3. Podstawę opodatkowania stanowi suma:
- kwoty odpowiadającej 1,5% wartości przychodów ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych osiągniętych przez podatnika w roku podatkowym oraz
- poniesionych na rzecz podmiotów powiązanych w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4, z wyjątkiem gdy powiązania wynikają wyłącznie z powiązania ze Skarbem Państwa lub jednostkami samorządu terytorialnego lub ich związkami, kosztów finansowania dłużnego w rozumieniu art. 15c ust. 12 w takiej części, w jakiej koszty te przewyższają kwotę obliczoną według następującego wzoru:
[(P – Po) – (K – Am – Kfd)] × 30%
w którym poszczególne symbole oznaczają:
P – zsumowaną wartość przychodów ze wszystkich źródeł przychodów, z których dochody podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym,
Po – przychody o charakterze odsetkowym w rozumieniu art. 15c ust. 13,
K – sumę kosztów uzyskania przychodów bez pomniejszeń wynikających z art. 15c ust. 1,
Am – odpisy amortyzacyjne, o których mowa w art. 16a-16m, zaliczone w roku podatkowym do kosztów uzyskania przychodów,
Kfd – zaliczone w roku podatkowym do kosztów uzyskania przychodów koszty finansowania dłużnego nieuwzględnione w wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, przed dokonaniem pomniejszeń wynikających z art. 15c ust. 1, - (uchylony)
- kosztów:
- usług doradczych, badania rynku, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, ubezpieczeń, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze,
- wszelkiego rodzaju opłat i należności za korzystanie lub prawo do korzystania z praw lub wartości, o których mowa w art. 16b ust. 1 pkt 4-7,
- przeniesienia ryzyka niewypłacalności dłużnika z tytułu pożyczek, innych niż udzielonych przez banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, w tym w ramach zobowiązań wynikających z pochodnych instrumentów finansowych oraz świadczeń o podobnym charakterze
[(P – Po) – (K – Am – O)] × 5%
w którym poszczególne symbole oznaczają:
P – zsumowaną wartość przychodów ze wszystkich źródeł przychodów, z których dochody podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym,
Po – przychody o charakterze odsetkowym w rozumieniu art. 15c ust. 13,
K – sumę kosztów uzyskania przychodów bez pomniejszeń wynikających z art. 15c ust. 1,
Am – odpisy amortyzacyjne, o których mowa w art. 16a-16m, zaliczone w roku podatkowym do kosztów uzyskania przychodów,
O – zaliczone w roku podatkowym do kosztów uzyskania przychodów odsetki, bez pomniejszeń wynikających z art. 15c ust. 1.
W typowej spółce, która nie ponosi istotnych kosztów finansowania dłużnego ani kosztów usług niematerialnych na rzecz podmiotów powiązanych, punktem wyjścia pozostaje 1,5% przychodów operacyjnych. W grupach kapitałowych kalkulacja może być znacznie bardziej złożona, ponieważ trzeba zbadać dodatkowe elementy podstawy.
Metoda uproszczona: 3% przychodów operacyjnych
3a. Podatnik może wybrać uproszczony sposób ustalania podstawy opodatkowania stanowiącej kwotę odpowiadającą 3% wartości osiągniętych przez podatnika w roku podatkowym przychodów ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych, przy czym o wyborze takiego sposobu ustalania podstawy opodatkowania podatnik informuje w zeznaniu, o którym mowa w art. 27 ust. 1, składanym za rok podatkowy, za który dokonał takiego wyboru.
Uproszczenie polega na zastąpieniu rozbudowanej konstrukcji z ust. 3 jedną wartością – 3% przychodów operacyjnych. Przy spółce bez dodatkowych nadwyżek kosztowych metoda podstawowa często daje niższą podstawę, ponieważ jej komponent przychodowy wynosi 1,5%. W spółce z wysokimi kosztami objętymi art. 24ca ust. 3 pkt 2 lub 4 wynik może się odwrócić. Dlatego obie metody warto policzyć przed złożeniem zeznania.
Pomniejszenia podstawy opodatkowania
10. Podstawa opodatkowania podlega pomniejszeniu o:
- wartość odliczeń zmniejszających w roku podatkowym podstawę opodatkowania, o której mowa w art. 18, z wyłączeniem pomniejszeń, o których mowa w art. 18f, przy czym art. 27 ust. 4a stosuje się odpowiednio;
- przychody, które są uwzględniane przy obliczaniu dochodu zwolnionego z podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 34 lub 34a, u podatnika, który w roku podatkowym korzysta ze zwolnień podatkowych określonych w tych przepisach;
- przychody, o których mowa w ust. 2.
Zakres tych pomniejszeń potwierdza interpretacja Dyrektora KIS z dnia 8 lipca 2026 r. (nr 0114-KDIP2-2.4010.190.2026.1.ASK). Sprawa dotyczyła przychodów ze zbycia wierzytelności w ramach faktoringu pełnego. Organ zaakceptował pomniejszenie także przy metodzie uproszczonej i wskazał:
Art. 24ca ust. 10 ustawy o CIT nie zawiera żadnego odesłania ani ograniczenia.
W tej samej interpretacji Dyrektor KIS potwierdził możliwość obniżenia podstawy o przychody z faktoringu nawet wtedy, gdy prowadzi to do zredukowania podstawy podatku minimalnego do zera. Dla podatników korzystających z faktoringu jest to ważny element rocznej kalkulacji.
Ile wynosi podatek minimalny?
Stawka podatku minimalnego wynosi 10% podstawy ustalonej według jednej z opisanych metod, po uwzględnieniu ustawowych pomniejszeń. Sama stawka 10% nie pokazuje więc rzeczywistego obciążenia. W metodzie podstawowej przy braku dodatkowych elementów podstawa zaczyna się od 1,5% przychodów, co odpowiada podatkowi równemu 0,15% przychodów. Metoda uproszczona oparta na 3% przychodów odpowiada podatkowi równemu 0,3% przychodów przed pomniejszeniami.
Załóżmy, że spółka osiąga 50 000 000 zł przychodów operacyjnych i 200 000 zł dochodu operacyjnego ustalonego na potrzeby testu art. 24ca. Rentowność wynosi 0,4%, więc przesłanka z art. 24ca ust. 1 jest spełniona. Zakładamy też, że spółka nie korzysta z żadnego wyłączenia oraz nie ma dodatkowych kosztów zwiększających podstawę według art. 24ca ust. 3 pkt 2 i 4.
| Element kalkulacji | Metoda podstawowa | Metoda uproszczona |
|---|---|---|
| Przychody operacyjne | 50 000 000 zł | 50 000 000 zł |
| Podstawa przed pomniejszeniami | 1,5% × 50 000 000 zł = 750 000 zł | 3% × 50 000 000 zł = 1 500 000 zł |
| Minimalny CIT 10% | 75 000 zł | 150 000 zł |
| Zwykły CIT 19% od 200 000 zł | 38 000 zł | 38 000 zł |
| Kwota minimalnego CIT do wpłaty przed innymi rozliczeniami | 37 000 zł | 112 000 zł |
Przy takich założeniach metoda podstawowa jest wyraźnie korzystniejsza. Jeżeli jednak spółka miałaby istotne nadwyżki kosztów finansowania dłużnego albo kosztów usług i praw wobec podmiotów powiązanych, podstawa według art. 24ca ust. 3 mogłaby wzrosnąć. Wtedy metoda 3% może okazać się niższa.
Jeżeli przy tych samych przychodach spółka poniosłaby stratę operacyjną i nadal nie korzystała z wyłączeń, zwykły CIT od działalności operacyjnej wyniósłby 0 zł. Przy metodzie podstawowej i braku dodatkowych elementów podstawy minimalny CIT wyniósłby 75 000 zł. Ten przykład pokazuje sens ekonomiczny regulacji: ustawodawca może pobrać podatek również w roku, w którym klasyczny dochód podatkowy nie występuje.
Jak podatek minimalny łączy się ze zwykłym CIT?
Minimalny CIT i zwykły CIT rozlicza się w tym samym zeznaniu rocznym, ale mechanizm art. 24ca zapobiega prostemu dodaniu obu kwot. Podatek minimalny do wpłaty pomniejsza się o CIT należny za ten sam rok na zasadach art. 19. Następnie faktycznie zapłacony podatek minimalny może zostać odliczony od zwykłego CIT w trzech kolejnych latach podatkowych.
11. Podatnicy obowiązani do zapłaty minimalnego podatku dochodowego są obowiązani w zeznaniu, o którym mowa w art. 27 ust. 1, wykazać podstawę opodatkowania, pomniejszenia, o których mowa w ust. 10, i kwotę minimalnego podatku dochodowego.
12. Podatnicy są obowiązani wpłacić na rachunek urzędu skarbowego należny minimalny podatek dochodowy w terminie, o którym mowa w art. 27 ust. 1, przy czym kwotę minimalnego podatku dochodowego podlegającą wpłacie pomniejsza się o należny za ten sam rok podatkowy podatek obliczony zgodnie z art. 19.
13. Kwotę zapłaconego za dany rok podatkowy minimalnego podatku dochodowego odlicza się od podatku obliczonego zgodnie z art. 19. Odliczenia dokonuje się w zeznaniu, o którym mowa w art. 27 ust. 1, za kolejno następujące po sobie 3 lata podatkowe następujące bezpośrednio po roku, za który podatnik wpłacił minimalny podatek dochodowy.
W praktyce oznacza to, że przy dodatnim, ale niskim dochodzie spółka najpierw oblicza zwykły CIT. Następnie oblicza podatek minimalny. Do zapłaty pozostaje tylko nadwyżka podatku minimalnego nad zwykłym CIT. Jeżeli zwykły CIT jest wyższy od minimalnego, dodatkowa wpłata z art. 24ca nie powstaje.
Odliczenie w kolejnych trzech latach ogranicza długoterminowy ciężar podatku, gdy rentowność spółki wróci do wyższego poziomu i pojawi się zwykły CIT. Z punktu widzenia płynności finansowej zapłata minimalnego CIT może jednak oznaczać realny wydatek w słabszym roku, który zostanie odzyskany podatkowo dopiero w przyszłości.
Jak analizować podatek minimalny przed zakończeniem roku?
W podobnych sprawach zaczynam analizę od danych podatkowych dotyczących źródła innych przychodów niż zyski kapitałowe. Sam rachunek wyników spółki jest niewystarczający. Trzeba ustalić przychody i koszty w rozumieniu CIT, a następnie dokonać korekt wskazanych w art. 24ca ust. 2.
Kolejny etap to weryfikacja wyłączeń. Szczególnie często znaczenie mają status małego podatnika, rentowność osiągnięta w jednym z trzech wcześniejszych lat, spadek przychodów o 30%, struktura właścicielska oraz rentowność grupy kapitałowej. Przy nowej spółce trzeba dodatkowo sprawdzić, czy nie powstała ona w sposób wskazany w art. 19 ust. 1a, ponieważ wtedy trzyletnie wyłączenie dla podatników rozpoczynających działalność może nie działać.
Jeżeli spółka pozostaje w zakresie podatku, warto policzyć równolegle obie metody ustalania podstawy. W firmie o prostym modelu kosztowym metoda 1,5% często jest naturalnym punktem odniesienia. W grupach z finansowaniem wewnętrznym, opłatami licencyjnymi, usługami zarządczymi, doradczymi albo innymi kosztami wobec podmiotów powiązanych konieczna jest dokładniejsza kalkulacja elementów z art. 24ca ust. 3 pkt 2 i 4.
Z praktycznego punktu widzenia warto też zachować kalkulację pokazującą sposób ustalenia wskaźnika 2%, zastosowane korekty, podstawę wyłączenia oraz porównanie obu metod. Przy kontroli podatkowej właśnie te elementy pozwalają odtworzyć, dlaczego spółka uznała, że podatek minimalny nie jest należny albo dlaczego wykazała go w określonej wysokości.
Podatek minimalny CIT – najważniejsze wnioski dla spółki
Podatek minimalny CIT dotyczy przede wszystkim spółek, które ponoszą stratę operacyjną albo osiągają rentowność podatkową na poziomie 2% lub niższym. Próg ten trzeba liczyć według szczególnych zasad art. 24ca, z uwzględnieniem wyłączeń określonych w ust. 2. Dopiero tak ustalony wynik pozwala przejść do badania obowiązku podatkowego.
Dla wielu podatników decydujące znaczenie ma katalog z art. 24ca ust. 14. Mały podatnik, spółka z odpowiednio wysoką rentownością w jednym z trzech poprzednich lat, podatnik ze spadkiem przychodów o co najmniej 30% albo podmiot spełniający warunki wyłączenia grupowego może pozostać poza minimalnym CIT mimo słabego wyniku bieżącego roku.
Jeżeli żadne wyłączenie nie ma zastosowania, trzeba porównać metodę podstawową i uproszczoną. Następnie podatek minimalny pomniejsza się o zwykły CIT należny za ten sam rok. Zapłacona nadwyżka może zostać odliczona od zwykłego CIT w kolejnych trzech latach. W mojej ocenie przy większej spółce kalkulację warto przygotować jeszcze przed zamknięciem roku, ponieważ struktura kosztów, transakcje z podmiotami powiązanymi oraz dostępne wyłączenia mogą istotnie zmienić ostateczne zobowiązanie.
Potrzebujesz indywidualnej analizy podatkowej?
Opisz krótko swoją sytuację i zakres zagadnień, które chcesz przeanalizować.
Artur Chamot – licencjonowany doradca podatkowy (nr wpisu 13805) i radca prawny (nr wpisu GD/GD/2830). Z ponad 13-letnim doświadczeniem, specjalizuje się we wspieraniu przedsiębiorców i osób fizycznych w kluczowych obszarach podatków (CIT, PIT, VAT) i prawa gospodarczego. Praktyczne doświadczenie zdobywał, prowadząc złożone projekty, w tym badania due diligence w procesach M&A oraz prowadząc bieżące doradztwo podatkowe dla osób fizycznych i prawnych.
