Pay and refund WHT – kiedy płatność powyżej 2 mln zł wymaga poboru podatku u źródła?
Przekroczenie 2 mln zł płatności na rzecz zagranicznego kontrahenta samo w sobie nie uruchamia mechanizmu pay and refund. W praktyce trzeba jednocześnie ustalić rodzaj należności, powiązanie pomiędzy podmiotami, status podatkowy odbiorcy oraz łączną wartość wypłat na rzecz tego samego podatnika w roku podatkowym płatnika. Dopiero po przejściu tego testu można ocenić, czy od nadwyżki ponad 2 mln zł trzeba pobrać WHT według stawki krajowej, czy można zastosować preferencję dzięki WH-OSC albo opinii o stosowaniu preferencji.
Z mojego doświadczenia wynika, że największe ryzyko operacyjne pojawia się wtedy, gdy spółka monitoruje osobno dywidendy, odsetki i należności licencyjne. Dla limitu 2 mln zł te płatności mogą się sumować, jeżeli trafiają do tego samego powiązanego podatnika. Znaczenie ma również moment pierwszego przekroczenia limitu, ponieważ od niego liczony jest termin na złożenie WH-OSC.
Na czym polega mechanizm pay and refund?
Mechanizm pay and refund polega na tym, że po przekroczeniu ustawowego limitu płatnik co do zasady pobiera podatek według stawki krajowej, a dopiero później podatnik albo – w określonym przypadku – płatnik występuje o zwrot. Ustawodawca przewidział jednocześnie dwa podstawowe sposoby zachowania preferencji już przy wypłacie: WH-OSC oraz opinię o stosowaniu preferencji.
Podstawą mechanizmu jest art. 26 ust. 2e ustawy o CIT, który stanowi w całości:
Jeżeli łączna kwota należności wypłacanych z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 1 oraz art. 22 ust. 1 na rzecz podmiotu powiązanego, przekroczyła w roku podatkowym obowiązującym u wypłacającego te należności łącznie kwotę 2 000 000 zł na rzecz tego samego podatnika, osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne będące przedsiębiorcami są obowiązane jako płatnicy pobrać, z zastrzeżeniem ust. 2g, w dniu dokonania wypłaty zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat według stawki podatku określonej w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub art. 22 ust. 1 od nadwyżki ponad kwotę 2 000 000 zł:
- z uwzględnieniem odliczeń przewidzianych w art. 22 ust. 1a-1e;
- bez możliwości niepobrania podatku na podstawie właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, a także bez uwzględniania zwolnień lub stawek wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Z przepisu wynikają cztery elementy, które powinny być sprawdzane łącznie. Należność musi należeć do katalogu objętego mechanizmem, odbiorca musi być podmiotem powiązanym, suma wypłat do tego samego podatnika musi przekroczyć limit, a odbiorca powinien być podatnikiem zagranicznym. Podatek w reżimie pay and refund dotyczy wyłącznie nadwyżki ponad 2 mln zł.
Jakie płatności wchodzą do limitu 2 mln zł?
Zakres pay and refund jest węższy niż ogólny zakres podatku u źródła. Art. 26 ust. 2e odwołuje się wyłącznie do art. 21 ust. 1 pkt 1 oraz art. 22 ust. 1 ustawy o CIT. W praktyce chodzi przede wszystkim o odsetki, należności licencyjne i dywidendy.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o CIT:
Podatek dochodowy z tytułu uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2, przychodów:
- z odsetek, z praw autorskich lub praw pokrewnych, z praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również ze sprzedaży tych praw, z należności za udostępnienie tajemnicy receptury lub procesu produkcyjnego, za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego, w tym także środka transportu, urządzenia handlowego lub naukowego, za informacje związane ze zdobytym doświadczeniem w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej (know-how),
- z opłat za świadczone usługi w zakresie działalności widowiskowej, rozrywkowej lub sportowej, wykonywanej przez osoby prawne mające siedzibę za granicą, organizowanej za pośrednictwem osób fizycznych lub osób prawnych prowadzących działalność w zakresie imprez artystycznych, rozrywkowych lub sportowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
- z tytułu świadczeń: doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze
– ustala się w wysokości 20% przychodów; - z tytułu należnych opłat za wywóz ładunków i pasażerów przyjętych do przewozu w portach polskich przez zagraniczne przedsiębiorstwa morskiej żeglugi handlowej, z wyjątkiem ładunków i pasażerów tranzytowych,
- uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczne przedsiębiorstwa żeglugi powietrznej, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z lotniczego rozkładowego przewozu pasażerskiego, skorzystanie z którego wymaga posiadania biletu lotniczego przez pasażera
– ustala się w wysokości 10% tych przychodów.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o CIT:
Podatek dochodowy od określonych w art. 7b ust. 1 pkt 1 przychodów z dywidend oraz innych przychodów (dochodów) z tytułu udziału w zyskach osób prawnych mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustala się w wysokości 19% uzyskanego przychodu (dochodu).
Istotne jest sumowanie różnych kategorii należności objętych tym katalogiem. Jeżeli ta sama zagraniczna spółka powiązana otrzymuje od polskiej spółki najpierw odsetki, a później dywidendę, limit nie jest liczony oddzielnie dla obu tytułów. Płatnik powinien monitorować łączną wartość wypłat z art. 21 ust. 1 pkt 1 i art. 22 ust. 1 do tego samego podatnika.
Usługi doradcze, księgowe i reklamowe są poza pay and refund
To rozróżnienie jest szczególnie ważne dla działów księgowych. Usługi niematerialne mogą podlegać ogólnym regułom WHT, ale art. 26 ust. 2e nie obejmuje należności wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 2a. Sama faktura za usługi doradcze o wartości 3 mln zł nie uruchamia więc mechanizmu pay and refund tylko dlatego, że przekroczyła 2 mln zł.
Dla takiej płatności nadal trzeba przeanalizować zasady ogólne, certyfikat rezydencji i właściwą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. Mechanizm 2 mln zł pozostaje jednak poza tą analizą. Warunek rzeczywistego właściciela i zakres należytej staranności przy poszczególnych rodzajach płatności omawiam szerzej w artykule o beneficial owner w WHT.
Pay and refund dotyczy płatności do podmiotów powiązanych
Art. 26 ust. 2ea ustawy o CIT stanowi:
Przez podmioty powiązane, o których mowa w ust. 2e, rozumie się podmioty powiązane w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4.
Zgodnie z art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT:
Ilekroć w niniejszym rozdziale jest mowa o podmiotach powiązanych – oznacza to:
- podmioty, z których jeden podmiot wywiera znaczący wpływ na co najmniej jeden inny podmiot, lub
- podmioty, na które wywiera znaczący wpływ:
- ten sam inny podmiot lub
- małżonek, krewny lub powinowaty do drugiego stopnia osoby fizycznej wywierającej znaczący wpływ na co najmniej jeden podmiot, lub
- spółkę niebędącą osobą prawną i jej wspólnika, lub
- spółkę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1, i jej komplementariusza, lub
- spółkę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1a, i jej wspólnika, lub
- podatnika i jego zagraniczny zakład, a w przypadku podatkowej grupy kapitałowej – spółkę kapitałową wchodzącą w jej skład i jej zagraniczny zakład.
Znaczący wpływ definiuje art. 11a ust. 2 ustawy o CIT:
Przez wywieranie znaczącego wpływu, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lit. a i b, rozumie się:
- posiadanie bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 25%:
- udziałów w kapitale lub
- praw głosu w organach kontrolnych, stanowiących lub zarządzających, lub
- udziałów lub praw do udziału w zyskach, stratach, lub majątku, lub ich ekspektatywy, w tym jednostek uczestnictwa i certyfikatów inwestycyjnych, lub
- faktyczną zdolność osoby fizycznej do wpływania na podejmowanie kluczowych decyzji gospodarczych przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, lub
- pozostawanie w związku małżeńskim albo występowanie pokrewieństwa lub powinowactwa do drugiego stopnia.
W typowej strukturze grupowej najczęściej wystarczy udział kapitałowy przekraczający 25%, aby warunek powiązania był spełniony. Definicja jest jednak szersza i obejmuje również inne relacje. Z tego względu przy nowym kontrahencie albo po reorganizacji grupy status powiązania warto ustalić przed pierwszą dużą płatnością.
Płatność do polskiego podatnika nie uruchamia art. 26 ust. 2e
Art. 26 ust. 2eb ustawy o CIT stanowi:
Przepisu ust. 2e nie stosuje się do podmiotów będących podatnikami, o których mowa w art. 3 ust. 1.
Mechanizm pay and refund jest więc w praktyce skierowany do płatności na rzecz nierezydentów. Przykładowo dywidenda przekraczająca 2 mln zł wypłacona powiązanej spółce polskiej może podlegać innym regułom WHT, lecz nie jest objęta art. 26 ust. 2e.
Jak liczyć limit 2 mln zł w praktyce?
Limit należy monitorować odrębnie dla każdego podatnika, ale łącznie dla wszystkich wypłat objętych art. 21 ust. 1 pkt 1 i art. 22 ust. 1. W praktyce system księgowy powinien więc łączyć odbiorcę podatkowego z kategorią WHT, zamiast analizować każdy dokument płatniczy w oderwaniu od wcześniejszych wypłat.
| Sytuacja | Czy pay and refund może się uruchomić? | Dlaczego |
|---|---|---|
| 1,8 mln zł odsetek do powiązanej spółki z Niemiec | Jeszcze nie | Limit 2 mln zł nie został przekroczony. Nadal trzeba spełnić warunki ewentualnej preferencji WHT. |
| 1,8 mln zł odsetek + 0,5 mln zł dywidendy do tej samej spółki | Tak, od 0,3 mln zł nadwyżki | Odsetki i dywidenda sumują się dla tego samego podatnika. |
| 3 mln zł usług doradczych do powiązanej spółki zagranicznej | Nie z art. 26 ust. 2e | Usługi z art. 21 ust. 1 pkt 2a są poza zakresem pay and refund. |
| 3 mln zł odsetek do podmiotu niepowiązanego | Nie z art. 26 ust. 2e | Warunkiem mechanizmu jest powiązanie. |
| 4 mln zł dywidendy do polskiej spółki powiązanej | Nie z art. 26 ust. 2e | Art. 26 ust. 2eb wyłącza podatników z art. 3 ust. 1. |
Liczy się wykonanie zobowiązania, nie tylko przelew bankowy
Definicję wypłaty zawiera art. 26 ust. 7 ustawy o CIT:
Wypłata, o której mowa w ust. 1, 1af, 1c, 1d, 1m, 2c i 2e, oznacza wykonanie zobowiązania w jakiejkolwiek formie, w tym poprzez zapłatę, potrącenie lub kapitalizację odsetek.
To ma bezpośrednie znaczenie przy planowaniu końca roku. Jeżeli spółka kapitalizuje odsetki w grudniu, zdarzenie może zwiększyć limit jeszcze w grudniu, mimo że nie wykonano klasycznego przelewu. Podobnie działa potrącenie. Sam harmonogram bankowy nie wystarcza więc do prawidłowego monitorowania limitu.
Płatności w walucie obcej
Art. 26 ust. 2k ustawy o CIT stanowi:
Jeżeli wypłaty należności dokonano w walucie obcej, na potrzeby ustalenia, czy przekroczona została kwota, o której mowa w ust. 2e, wypłacone należności przelicza się na złote według kursu średniego waluty obcej ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wypłaty.
Przy płatnościach blisko progu warto więc monitorować limit w złotych na bieżąco. Kwota w euro albo dolarach, która przy wcześniejszym kursie pozostawała poniżej progu, może po przeliczeniu w dniu kolejnej wypłaty prowadzić do jego przekroczenia.
Nietypowy rok podatkowy
Art. 26 ust. 2i ustawy o CIT stanowi:
Jeżeli rok podatkowy płatnika jest dłuższy albo krótszy niż 12 miesięcy, kwotę, o której mowa w ust. 2e, oblicza się jako iloczyn 1/12 kwoty 2 000 000 zł i liczby rozpoczętych miesięcy roku podatkowego, w którym dokonano wypłaty tych należności.
Przy skróconym roku podatkowym ustawowy próg może być więc niższy niż 2 mln zł. To szczególnie istotne przy zmianie roku podatkowego, połączeniu, reorganizacji albo pierwszym krótszym roku działalności.
Brak możliwości ustalenia kwoty działa na niekorzyść płatnika
Zgodnie z art. 26 ust. 2l ustawy o CIT:
Jeżeli nie można ustalić wysokości należności wypłaconych na rzecz tego samego podatnika, domniemywa się, że przekroczyła ona kwotę, o której mowa w ust. 2e.
Przepis pokazuje, jak ważny jest rejestr płatności WHT na poziomie konkretnego podatnika. Przy rozproszonej księgowości grupowej brak pełnych danych o wcześniejszych wypłatach może sam w sobie prowadzić do bardzo niekorzystnego domniemania.
Co dzieje się po przekroczeniu 2 mln zł?
Po przekroczeniu limitu spółka ma trzy podstawowe warianty działania. Może pobrać podatek według stawki krajowej i uruchomić procedurę zwrotową, może zastosować preferencję na podstawie WH-OSC albo może oprzeć się na obowiązującej opinii o stosowaniu preferencji. Wybór powinien zostać dokonany przed płatnością, ponieważ każda ścieżka wymaga innego zestawu dokumentów i innego przygotowania operacyjnego.
| Wariant | Skutek przy wypłacie | Najważniejszy element praktyczny |
|---|---|---|
| Pobór podatku i zwrot | Podatek jest pobierany od nadwyżki według stawki krajowej. | Najbezpieczniejszy formalnie przy braku gotowej dokumentacji, ale zamraża środki i wymaga późniejszego postępowania zwrotowego. |
| WH-OSC | Płatnik może zastosować zwolnienie, stawkę z UPO albo nie pobrać podatku. | Kierownik jednostki potwierdza posiadanie dokumentów i wynik własnej weryfikacji. |
| Opinia o stosowaniu preferencji | Preferencja może być stosowana po przekroczeniu progu w zakresie objętym opinią. | Rozwiązanie dobre przy powtarzalnych dużych płatnościach, ale wymaga wcześniejszego postępowania i zachowania zgodności ze stanem opisanym we wniosku. |
WH-OSC – kiedy można zachować preferencję mimo przekroczenia limitu?
Zgodnie z art. 26 ust. 7a ustawy o CIT:
Przepisu ust. 2e nie stosuje się, jeżeli płatnik złożył oświadczenie, że:
- posiada dokumenty wymagane przez przepisy prawa podatkowego dla zastosowania stawki podatku albo zwolnienia lub niepobrania podatku, wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania;
- po przeprowadzeniu weryfikacji, o której mowa w ust. 1, nie posiada wiedzy uzasadniającej przypuszczenie, że istnieją okoliczności wykluczające możliwość zastosowania stawki podatku albo zwolnienia lub niepobrania podatku, wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.
WH-OSC jest więc oświadczeniem o faktach i rezultacie przeprowadzonej weryfikacji. W praktyce podpis nie powinien być traktowany jako czynność techniczna wykonywana na podstawie samego certyfikatu rezydencji. Osoba składająca oświadczenie potwierdza, że dokumentacja pozwala zastosować konkretną preferencję oraz że po weryfikacji brak jest znanych okoliczności podważających tę preferencję.
Art. 26 ust. 7b ustawy o CIT określa, kto składa oświadczenie:
Oświadczenie, o którym mowa w ust. 7a, składa kierownik jednostki w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o rachunkowości, a w przypadku gdy jednostką kieruje organ wieloosobowy – wyznaczona osoba wchodząca w skład tego organu, przy czym nie jest dopuszczalne złożenie tego oświadczenia przez pełnomocnika.
Z praktycznego punktu widzenia oznacza to, że procedura WHT powinna zostawiać czas na zebranie materiałów dla osoby podpisującej WH-OSC. Dział podatkowy lub księgowość mogą przygotować analizę, ale oświadczenie nie może zostać przeniesione na zewnętrznego pełnomocnika.
Termin WH-OSC liczy się od miesiąca przekroczenia progu
Art. 26 ust. 7c ustawy o CIT stanowi:
Oświadczenie, o którym mowa w ust. 7a, płatnik jest obowiązany złożyć do organu podatkowego wskazanego w art. 28b ust. 15, nie później niż ostatniego dnia drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym doszło do przekroczenia kwoty określonej w ust. 2e, przy czym wykonanie tego obowiązku po dokonaniu wypłaty nie zwalnia płatnika z obowiązku dochowania należytej staranności przed jej dokonaniem.
Moment przekroczenia limitu trzeba zidentyfikować nawet wtedy, gdy przy pierwszych płatnościach ponad próg spółka pobiera podatek i dopiero później chce zastosować preferencję do innej należności. To właśnie ten problem rozstrzygnęła bardzo aktualna interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z dnia 22 września 2026 r. (nr 0111-KDIB1-2.4010.322.2026.2.ANK).
Dyrektor KIS wskazał:
Bieg terminu na złożenie oświadczenia WH-OSC uzależniony jest od momentu, w którym doszło do przekroczenia kwoty określonej w art. 26 ust. 2e ustawy o CIT.
W sprawie najpierw wypłacano odsetki i pobierano od nich WHT po przekroczeniu 2 mln zł, a dopiero później planowano dywidendę ze zwolnieniem. Organ przyjął, że późniejszy zamiar skorzystania z preferencji przy dywidendzie nie otwiera nowego terminu na WH-OSC. Dla spółek dokonujących kilku rodzajów płatności do tego samego podmiotu jest to bardzo ważna wskazówka operacyjna.
Jak długo działa WH-OSC?
Art. 26 ust. 7f ustawy o CIT stanowi:
Jeżeli płatnik złożył oświadczenie, o którym mowa w ust. 7a, a następnie dokonuje na rzecz podatnika, którego dotyczyło to oświadczenie, dalszych wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub art. 22 ust. 1, płatnik może nie stosować przepisu ust. 2e do ostatniego dnia roku podatkowego, w którym złożył to oświadczenie, przy czym przepis ust. 2j stosuje się odpowiednio.
Po zakończeniu roku zastosowanie ma art. 26 ust. 7g ustawy o CIT:
W przypadku, o którym mowa w ust. 7f, płatnik, w terminie do ostatniego dnia miesiąca następującego po zakończeniu roku podatkowego albo okresu, o którym mowa w ust. 2j, składa oświadczenie do organu podatkowego, o którym mowa w art. 28b ust. 15, że w momencie dokonania dalszych wypłat należności:
- posiadał dokumenty wymagane przez przepisy prawa podatkowego dla zastosowania stawki podatku albo zwolnienia lub niepobrania podatku, wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania;
- po przeprowadzeniu weryfikacji, o której mowa w ust. 1, nie posiadał wiedzy uzasadniającej przypuszczenie, że istniały okoliczności wykluczające możliwość zastosowania stawki podatku, zwolnienia lub niepobrania podatku, wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Jeżeli takiego potwierdzenia nie można złożyć, art. 26 ust. 7h ustawy o CIT stanowi:
W przypadku gdy złożenie oświadczenia, o którym mowa w ust. 7g, nie jest możliwe z uwagi na niespełnienie warunków będących jego przedmiotem, płatnik, w terminie, o którym mowa w tym przepisie, wpłaca podatek, który byłby należny przy zastosowaniu ust. 2e, wraz z odsetkami za zwłokę.
W mojej ocenie właśnie końcowe potwierdzenie pokazuje, dlaczego dokumentację WHT trzeba prowadzić przez cały okres objęty WH-OSC. Spółka powinna być w stanie wykazać warunki preferencji nie tylko w dniu złożenia pierwszego oświadczenia, lecz także przy kolejnych wypłatach.
Opinia o stosowaniu preferencji – alternatywa dla WH-OSC
Przy stałych, wysokich płatnościach wewnątrz grupy opinia o stosowaniu preferencji może być rozwiązaniem bardziej przewidywalnym niż coroczne opieranie się wyłącznie na WH-OSC. Szczególnie dotyczy to regularnych odsetek, należności licencyjnych albo dywidend, gdy model płatności i status odbiorcy są stabilne.
Art. 26 ust. 2g ustawy o CIT stanowi:
Jeżeli łączna kwota należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 1 oraz art. 22 ust. 1 wypłacona podatnikowi w obowiązującym u płatnika roku podatkowym przekracza kwotę, o której mowa w ust. 2e, osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne będące przedsiębiorcami mogą nie pobrać podatku na podstawie właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, zastosować stawkę wynikającą z takiej umowy bądź zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 3 lub art. 22 ust. 4, na podstawie obowiązującej opinii o stosowaniu preferencji, o której mowa w art. 26b.
Jednocześnie art. 26 ust. 2h ustawy o CIT przewiduje:
Przepisu ust. 2g nie stosuje się, jeżeli z informacji posiadanej przez płatnika, w tym z dokumentu, w szczególności z faktury lub z umowy, wynika, że podatnik, którego dotyczy opinia o stosowaniu preferencji, nie spełnia warunków określonych w art. 21 ust. 3-9, art. 22 ust. 4-4d i 6 lub stan faktyczny nie odpowiada stanowi faktycznemu przedstawionemu w tej opinii.
Sama opinia nie zastępuje więc bieżącej kontroli zmian w stanie faktycznym. Jeżeli płatnik wie, że sytuacja odbiorcy zmieniła się w sposób podważający warunki preferencji, nie powinien automatycznie opierać rozliczenia na wcześniejszej opinii.
Zakres opinii określa art. 26b ust. 1 ustawy o CIT:
Organ podatkowy na wniosek złożony przez podatnika, płatnika lub podmiot dokonujący wypłaty należności za pośrednictwem podmiotów prowadzących rachunki papierów wartościowych albo rachunki zbiorcze wydaje opinię o stosowaniu przez płatnika zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego, od wypłacanych na rzecz podatnika należności, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub art. 22 ust. 1, lub stosowaniu stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobraniu podatku zgodnie z taką umową (opinia o stosowaniu preferencji), jeżeli we wniosku zostało wykazane spełnienie warunków określonych w art. 21 ust. 3-9 lub w art. 22 ust. 4-6 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Przesłanki odmowy wynikają z art. 26b ust. 3 ustawy o CIT:
Odmawia się wydania opinii o stosowaniu preferencji w przypadku:
- niespełnienia przez podatnika warunków określonych w art. 21 ust. 3-9 lub art. 22 ust. 4-6 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania;
- istnienia uzasadnionych wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności;
- istnienia uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a Ordynacji podatkowej, środków ograniczających umowne korzyści lub art. 22c, przy czym w przypadku uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a Ordynacji podatkowej lub środków ograniczających umowne korzyści przepis art. 14b § 5c tej ustawy stosuje się odpowiednio;
- istnienia uzasadnionego przypuszczenia, że podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 2, nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju siedziby tego podatnika dla celów podatkowych.
Termin i koszt określają art. 26b ust. 5 i 6 ustawy o CIT:
5. Opinię o stosowaniu preferencji wydaje się bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wpływu wniosku do organu podatkowego. Przepis art. 139 § 4 Ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio.
6. Wniosek o wydanie opinii o stosowaniu preferencji podlega opłacie wpłacanej na rachunek organu podatkowego w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Wysokość opłaty od wniosku o wydanie opinii o stosowaniu preferencji wynosi 2000 zł. Opłata od wniosku o wydanie opinii o stosowaniu preferencji stanowi dochód budżetu państwa.
Okres obowiązywania opinii reguluje art. 26b ust. 7 ustawy o CIT:
Opinia o stosowaniu preferencji wygasa:
- z upływem 36 miesięcy od dnia jej wydania;
- ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin, o którym mowa w ust. 8, jeżeli zgodnie z tym przepisem wnioskodawca poinformował organ podatkowy o istotnej zmianie okoliczności;
- z dniem, w którym podatnik, którego dotyczy ta opinia, przestał spełniać warunki określone w art. 21 ust. 3-3c lub art. 22 ust. 4-6 albo warunki zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, jeżeli wnioskodawca nie poinformował o tym organu podatkowego zgodnie z ust. 8.
Obowiązek informacyjny przy zmianie okoliczności wynika z art. 26b ust. 8 ustawy o CIT:
W przypadku istotnej zmiany okoliczności faktycznych, które mogą mieć wpływ na spełnienie warunków korzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 3 lub art. 22 ust. 4, albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, wnioskodawca, w terminie 14 dni od dnia, w którym dowiedział się lub przy zachowaniu należytej staranności powinien się dowiedzieć, że doszło do tej zmiany, informuje o tym organ podatkowy. Wnioskodawca, o którym mowa w art. 28b ust. 2 pkt 1, jednocześnie informuje płatnika o istotnej zmianie okoliczności, o których mowa w zdaniu pierwszym.
Z praktycznego punktu widzenia wniosek o opinię warto przygotować z dużym wyprzedzeniem. Ustawowy termin wynosi do sześciu miesięcy, a do tego dochodzą okresy niewliczane do biegu terminu, przykładowo związane z uzupełnianiem materiału. Jeżeli spółka przewiduje przekroczenie 2 mln zł w pierwszej połowie kolejnego roku, rozpoczynanie procesu dopiero po przekroczeniu limitu zwykle jest za późne na zachowanie ciągłości preferencji.
Pobór podatku i późniejszy zwrot
Jeżeli płatnik nie korzysta z WH-OSC ani z opinii, najprostszym formalnie wariantem jest pobranie podatku od nadwyżki i późniejsze wystąpienie o jego zwrot. Ekonomicznie może to być jednak kosztowne, szczególnie przy dużej dywidendzie lub znaczących odsetkach, ponieważ środki pozostają zamrożone do czasu zakończenia procedury.
Art. 28b ust. 1 i 2 ustawy o CIT stanowi:
1. Organ podatkowy zwraca, na wniosek, podatek pobrany zgodnie z art. 26 ust. 2e. Wysokość podatku do zwrotu określa się na podstawie zwolnień lub stawek wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.
2. Wniosek o zwrot podatku może złożyć:
- podatnik, w tym podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 2, który w związku z uzyskaniem należności, od której został pobrany podatek, osiąga przychód podlegający opodatkowaniu zgodnie z przepisami niniejszej ustawy,
- płatnik, jeżeli wpłacił podatek z własnych środków i poniósł ciężar ekonomiczny tego podatku
– zwany dalej wnioskodawcą.
Dokumentację wymaganą przy wniosku opisuje art. 28b ust. 4 ustawy o CIT:
Do wniosku o zwrot podatku dołącza się dokumentację pozwalającą na ustalenie jego zasadności, w szczególności:
- certyfikat rezydencji podatnika, przy czym przepisy art. 26 ust. 1i i 1j stosuje się odpowiednio;
- dokumentację dotyczącą przelewów bankowych lub inne dokumenty wskazujące na sposób rozliczenia lub przekazania należności, z którymi wiązała się zapłata podatku;
- dokumentację dotyczącą zobowiązania do wypłaty należności;
- oświadczenie podatnika, że w stosunku do wypłacanych należności spełnione zostały warunki, o których mowa odpowiednio w art. 21 ust. 3 pkt 4 lit. b, ust. 3a i 3c lub art. 22 ust. 4 pkt 4;
- oświadczenie podatnika, że w odniesieniu do czynności, w związku z którą składany jest wniosek o zwrot podatku, podatnik jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek podatkowy, a także oświadczenie podatnika, że spółka albo zagraniczny zakład jest rzeczywistym właścicielem wypłacanych należności – w przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1;
- oświadczenie podatnika, że prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby podatnika dla celów podatkowych, z którą wiąże się uzyskany przychód – w przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, gdy należności są uzyskiwane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą;
- dokumentację wskazującą na ustalenia umowne, z powodu których płatnik wpłacił podatek z własnych środków i poniósł ciężar ekonomiczny tego podatku – w przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2;
- uzasadnienie wnioskodawcy, że spełnione są warunki będące przedmiotem oświadczeń, o których mowa w pkt 5 i 6.
Art. 28b ust. 4a ustawy o CIT doprecyzowuje:
Przepisy ust. 4 pkt 5 i 6 stosuje się w przypadku, gdy z przepisów odrębnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania wynika obowiązek badania spełnienia przesłanek, o których mowa w tych przepisach.
Termin zwrotu wynika z art. 28b ust. 6 i 7 ustawy o CIT:
6. Zwrot podatku, z zastrzeżeniem ust. 7, następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 6 miesięcy od dnia wpływu wniosku o zwrot podatku. Przepis art. 139 § 4 Ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio. Termin określony w zdaniu pierwszym biegnie na nowo od dnia wpływu zmienionego wniosku o zwrot podatku.
7. Jeżeli posiadane informacje wskazują na wysokie prawdopodobieństwo niezasadności zwrotu oraz wyczerpano możliwości uzyskania informacji przesądzających o zasadności zwrotu na podstawie przepisów prawa krajowego, wskutek czego weryfikacja zasadności zwrotu nie jest możliwa w terminie, o którym mowa w ust. 6, organ podatkowy może przedłużyć wskazany termin zwrotu podatku do czasu zakończenia weryfikacji wniosku o zwrot podatku w ramach kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego, w tym kontroli, o której mowa w ust. 9.
Dla podatnika oznacza to, że decyzja o poborze podatku powinna uwzględniać koszt finansowania. Przy dywidendzie 10 mln zł nadwyżka ponad limit wynosi 8 mln zł. Przy stawce krajowej 19% sam pobrany WHT od nadwyżki może wynieść 1,52 mln zł. Jeżeli zwolnienie ostatecznie przysługuje, ekonomicznym problemem pozostaje czas oczekiwania na odzyskanie tej kwoty.
Planowanie terminu płatności – gdzie w praktyce powstaje ryzyko?
Planowanie WHT powinno zaczynać się od kalendarza rzeczywistych wypłat, a nie od salda faktur. Limit jest powiązany z wykonaniem zobowiązania w roku podatkowym płatnika. Dlatego odsetki płatne w styczniu kolejnego roku co do zasady będą zwiększały limit kolejnego roku, jeżeli zobowiązanie zostanie rzeczywiście wykonane dopiero w styczniu. Kapitalizacja albo potrącenie w grudniu może natomiast spowodować ujęcie płatności jeszcze w roku bieżącym.
W podobnych sprawach zwykle rekomenduję przygotowanie prognozy płatności co najmniej na kilka miesięcy naprzód. Jeżeli suma odsetek, licencji i planowanych dywidend zbliża się do 2 mln zł, spółka powinna już wtedy zdecydować, czy będzie pobierała podatek, składała WH-OSC, czy chce uzyskać opinię. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której termin WH-OSC biegnie od wcześniejszej wypłaty odsetek, a zarząd dowiaduje się o problemie dopiero przy późniejszej dywidendzie.
Zmiana nazwy lub kwalifikacji płatności nie rozwiązuje problemu
Art. 26 ust. 2ec ustawy o CIT stanowi:
Jeżeli doszło do wypłaty należności, która bez uzasadnionych przyczyn ekonomicznych nie została zakwalifikowana do należności wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub art. 22 ust. 1, przepis ust. 2e stosuje się odpowiednio.
W praktyce kwalifikacja powinna odpowiadać rzeczywistej treści świadczenia. Jeżeli należność ekonomicznie ma charakter odsetkowy albo licencyjny, samo odmienne nazwanie jej w umowie nie powinno być traktowane jako sposób na wyłączenie limitu.
Należyta staranność obowiązuje również przy WH-OSC
Ogólną zasadę określa art. 26 ust. 1 ustawy o CIT:
Osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne będące przedsiębiorcami, które dokonują wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1, są obowiązane jako płatnicy pobierać, z zastrzeżeniem ust. 2, 2b, 2d i 2e, w dniu dokonania wypłaty zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat, z uwzględnieniem odliczeń przewidzianych w art. 22 ust. 1a-1e. Zastosowanie stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobranie podatku zgodnie z taką umową jest możliwe pod warunkiem udokumentowania siedziby podatnika dla celów podatkowych uzyskanym od podatnika certyfikatem rezydencji. Przy weryfikacji warunków zastosowania stawki podatku innej niż określona w art. 21 ust. 1 lub art. 22 ust. 1, zwolnienia lub warunków niepobrania podatku, wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, płatnik jest obowiązany do dochowania należytej staranności. Przy ocenie dochowania należytej staranności uwzględnia się charakter, skalę działalności prowadzonej przez płatnika oraz powiązania w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 5 płatnika z podatnikiem.
WH-OSC nie zastępuje więc analizy warunków preferencji. Przed złożeniem oświadczenia trzeba ustalić między innymi podstawę preferencji, aktualność certyfikatu rezydencji, warunki udziałowe przy zwolnieniu dywidendowym, status rzeczywistego właściciela tam, gdzie jest wymagany, oraz spójność dokumentacji z rzeczywistym przebiegiem transakcji.
W praktyce mojej Kancelarii przy większych płatnościach wewnątrzgrupowych najpierw ustalam rodzaj należności i podstawę preferencji. Następnie dokumentację przyporządkowuję do konkretnych przesłanek ustawowych i umownych. Taki sposób pracy ułatwia później osobie podpisującej WH-OSC ocenę, co dokładnie potwierdza swoim oświadczeniem.
Praktyczny model monitorowania limitu w spółce
Najbardziej użyteczny model operacyjny opiera się na jednym rejestrze płatności WHT prowadzonym według podatnika. Rejestr powinien obejmować odsetki, należności licencyjne i dywidendy, datę wykonania zobowiązania, walutę i kwotę po przeliczeniu, podstawę ewentualnej preferencji oraz informację o powiązaniu.
Warto ustalić wewnętrzny próg ostrzegawczy niższy niż 2 mln zł. Przykładowo przy osiągnięciu 1,5 mln zł prognozowanych płatności do jednego podatnika dział finansowy może uruchomić weryfikację dokumentacji i poinformować zarząd o planowanym przekroczeniu. To daje czas na podjęcie decyzji o WH-OSC albo rozpoczęcie postępowania o opinię.
Szczególnej uwagi wymaga końcówka roku. Planowana dywidenda może zostać poprzedzona wcześniejszymi odsetkami albo należnościami licencyjnymi, które już wyczerpały znaczną część limitu. Aktualna interpretacja z 22 września 2026 r. pokazuje, że moment pierwszego przekroczenia trzeba ustalać na podstawie całej historii objętych płatności do tego samego podatnika.
Najważniejsze wnioski
Mechanizm pay and refund powinien być analizowany jako odrębny etap procedury WHT. Najpierw należy ustalić, czy płatność w ogóle należy do art. 21 ust. 1 pkt 1 albo art. 22 ust. 1. Następnie trzeba zbadać powiązanie, rezydencję odbiorcy oraz sumę wypłat do tego samego podatnika w roku podatkowym płatnika.
Po przekroczeniu limitu 2 mln zł podatek według stawki krajowej jest co do zasady pobierany wyłącznie od nadwyżki. Spółka może zachować preferencję przy wypłacie, jeżeli prawidłowo zastosuje WH-OSC albo posiada obowiązującą opinię o stosowaniu preferencji. Każda z tych ścieżek wymaga wcześniejszego przygotowania dokumentacji.
Z praktycznego punktu widzenia najważniejsze jest monitorowanie limitu przed płatnością. W szczególności trzeba sumować różne rodzaje płatności pasywnych do tego samego podatnika i pamiętać, że wypłatą może być również potrącenie albo kapitalizacja odsetek. Dzięki temu decyzja o poborze podatku, WH-OSC albo opinii może zostać podjęta zanim termin i moment płatności zaczną narzucać rozwiązanie spółce.
Potrzebujesz indywidualnej analizy podatkowej?
Opisz krótko swoją sytuację i zakres zagadnień, które chcesz przeanalizować.
Artur Chamot – licencjonowany doradca podatkowy (nr wpisu 13805) i radca prawny (nr wpisu GD/GD/2830). Z ponad 13-letnim doświadczeniem, specjalizuje się we wspieraniu przedsiębiorców i osób fizycznych w kluczowych obszarach podatków (CIT, PIT, VAT) i prawa gospodarczego. Praktyczne doświadczenie zdobywał, prowadząc złożone projekty, w tym badania due diligence w procesach M&A oraz prowadząc bieżące doradztwo podatkowe dla osób fizycznych i prawnych.
