Pay and refund WHT – kiedy płatność powyżej 2 mln zł wymaga poboru podatku u źródła?

Przekroczenie 2 mln zł płatności na rzecz zagranicznego kontrahenta samo w sobie nie uruchamia mechanizmu pay and refund. W praktyce trzeba jednocześnie ustalić rodzaj należności, powiązanie pomiędzy podmiotami, status podatkowy odbiorcy oraz łączną wartość wypłat na rzecz tego samego podatnika w roku podatkowym płatnika. Dopiero po przejściu tego testu można ocenić, czy od nadwyżki ponad 2 mln zł trzeba pobrać WHT według stawki krajowej, czy można zastosować preferencję dzięki WH-OSC albo opinii o stosowaniu preferencji.

Z mojego doświadczenia wynika, że największe ryzyko operacyjne pojawia się wtedy, gdy spółka monitoruje osobno dywidendy, odsetki i należności licencyjne. Dla limitu 2 mln zł te płatności mogą się sumować, jeżeli trafiają do tego samego powiązanego podatnika. Znaczenie ma również moment pierwszego przekroczenia limitu, ponieważ od niego liczony jest termin na złożenie WH-OSC.

Na czym polega mechanizm pay and refund?

Mechanizm pay and refund polega na tym, że po przekroczeniu ustawowego limitu płatnik co do zasady pobiera podatek według stawki krajowej, a dopiero później podatnik albo – w określonym przypadku – płatnik występuje o zwrot. Ustawodawca przewidział jednocześnie dwa podstawowe sposoby zachowania preferencji już przy wypłacie: WH-OSC oraz opinię o stosowaniu preferencji.

Podstawą mechanizmu jest art. 26 ust. 2e ustawy o CIT, który stanowi w całości:

Z przepisu wynikają cztery elementy, które powinny być sprawdzane łącznie. Należność musi należeć do katalogu objętego mechanizmem, odbiorca musi być podmiotem powiązanym, suma wypłat do tego samego podatnika musi przekroczyć limit, a odbiorca powinien być podatnikiem zagranicznym. Podatek w reżimie pay and refund dotyczy wyłącznie nadwyżki ponad 2 mln zł.

Jakie płatności wchodzą do limitu 2 mln zł?

Zakres pay and refund jest węższy niż ogólny zakres podatku u źródła. Art. 26 ust. 2e odwołuje się wyłącznie do art. 21 ust. 1 pkt 1 oraz art. 22 ust. 1 ustawy o CIT. W praktyce chodzi przede wszystkim o odsetki, należności licencyjne i dywidendy.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o CIT:

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o CIT:

Istotne jest sumowanie różnych kategorii należności objętych tym katalogiem. Jeżeli ta sama zagraniczna spółka powiązana otrzymuje od polskiej spółki najpierw odsetki, a później dywidendę, limit nie jest liczony oddzielnie dla obu tytułów. Płatnik powinien monitorować łączną wartość wypłat z art. 21 ust. 1 pkt 1 i art. 22 ust. 1 do tego samego podatnika.

Usługi doradcze, księgowe i reklamowe są poza pay and refund

To rozróżnienie jest szczególnie ważne dla działów księgowych. Usługi niematerialne mogą podlegać ogólnym regułom WHT, ale art. 26 ust. 2e nie obejmuje należności wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 2a. Sama faktura za usługi doradcze o wartości 3 mln zł nie uruchamia więc mechanizmu pay and refund tylko dlatego, że przekroczyła 2 mln zł.

Dla takiej płatności nadal trzeba przeanalizować zasady ogólne, certyfikat rezydencji i właściwą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. Mechanizm 2 mln zł pozostaje jednak poza tą analizą. Warunek rzeczywistego właściciela i zakres należytej staranności przy poszczególnych rodzajach płatności omawiam szerzej w artykule o beneficial owner w WHT.

Pay and refund dotyczy płatności do podmiotów powiązanych

Art. 26 ust. 2ea ustawy o CIT stanowi:

Zgodnie z art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT:

Znaczący wpływ definiuje art. 11a ust. 2 ustawy o CIT:

W typowej strukturze grupowej najczęściej wystarczy udział kapitałowy przekraczający 25%, aby warunek powiązania był spełniony. Definicja jest jednak szersza i obejmuje również inne relacje. Z tego względu przy nowym kontrahencie albo po reorganizacji grupy status powiązania warto ustalić przed pierwszą dużą płatnością.

Płatność do polskiego podatnika nie uruchamia art. 26 ust. 2e

Art. 26 ust. 2eb ustawy o CIT stanowi:

Mechanizm pay and refund jest więc w praktyce skierowany do płatności na rzecz nierezydentów. Przykładowo dywidenda przekraczająca 2 mln zł wypłacona powiązanej spółce polskiej może podlegać innym regułom WHT, lecz nie jest objęta art. 26 ust. 2e.

Jak liczyć limit 2 mln zł w praktyce?

Limit należy monitorować odrębnie dla każdego podatnika, ale łącznie dla wszystkich wypłat objętych art. 21 ust. 1 pkt 1 i art. 22 ust. 1. W praktyce system księgowy powinien więc łączyć odbiorcę podatkowego z kategorią WHT, zamiast analizować każdy dokument płatniczy w oderwaniu od wcześniejszych wypłat.

SytuacjaCzy pay and refund może się uruchomić?Dlaczego
1,8 mln zł odsetek do powiązanej spółki z NiemiecJeszcze nieLimit 2 mln zł nie został przekroczony. Nadal trzeba spełnić warunki ewentualnej preferencji WHT.
1,8 mln zł odsetek + 0,5 mln zł dywidendy do tej samej spółkiTak, od 0,3 mln zł nadwyżkiOdsetki i dywidenda sumują się dla tego samego podatnika.
3 mln zł usług doradczych do powiązanej spółki zagranicznejNie z art. 26 ust. 2eUsługi z art. 21 ust. 1 pkt 2a są poza zakresem pay and refund.
3 mln zł odsetek do podmiotu niepowiązanegoNie z art. 26 ust. 2eWarunkiem mechanizmu jest powiązanie.
4 mln zł dywidendy do polskiej spółki powiązanejNie z art. 26 ust. 2eArt. 26 ust. 2eb wyłącza podatników z art. 3 ust. 1.

Liczy się wykonanie zobowiązania, nie tylko przelew bankowy

Definicję wypłaty zawiera art. 26 ust. 7 ustawy o CIT:

To ma bezpośrednie znaczenie przy planowaniu końca roku. Jeżeli spółka kapitalizuje odsetki w grudniu, zdarzenie może zwiększyć limit jeszcze w grudniu, mimo że nie wykonano klasycznego przelewu. Podobnie działa potrącenie. Sam harmonogram bankowy nie wystarcza więc do prawidłowego monitorowania limitu.

Płatności w walucie obcej

Art. 26 ust. 2k ustawy o CIT stanowi:

Przy płatnościach blisko progu warto więc monitorować limit w złotych na bieżąco. Kwota w euro albo dolarach, która przy wcześniejszym kursie pozostawała poniżej progu, może po przeliczeniu w dniu kolejnej wypłaty prowadzić do jego przekroczenia.

Nietypowy rok podatkowy

Art. 26 ust. 2i ustawy o CIT stanowi:

Przy skróconym roku podatkowym ustawowy próg może być więc niższy niż 2 mln zł. To szczególnie istotne przy zmianie roku podatkowego, połączeniu, reorganizacji albo pierwszym krótszym roku działalności.

Brak możliwości ustalenia kwoty działa na niekorzyść płatnika

Zgodnie z art. 26 ust. 2l ustawy o CIT:

Przepis pokazuje, jak ważny jest rejestr płatności WHT na poziomie konkretnego podatnika. Przy rozproszonej księgowości grupowej brak pełnych danych o wcześniejszych wypłatach może sam w sobie prowadzić do bardzo niekorzystnego domniemania.

Co dzieje się po przekroczeniu 2 mln zł?

Po przekroczeniu limitu spółka ma trzy podstawowe warianty działania. Może pobrać podatek według stawki krajowej i uruchomić procedurę zwrotową, może zastosować preferencję na podstawie WH-OSC albo może oprzeć się na obowiązującej opinii o stosowaniu preferencji. Wybór powinien zostać dokonany przed płatnością, ponieważ każda ścieżka wymaga innego zestawu dokumentów i innego przygotowania operacyjnego.

WariantSkutek przy wypłacieNajważniejszy element praktyczny
Pobór podatku i zwrotPodatek jest pobierany od nadwyżki według stawki krajowej.Najbezpieczniejszy formalnie przy braku gotowej dokumentacji, ale zamraża środki i wymaga późniejszego postępowania zwrotowego.
WH-OSCPłatnik może zastosować zwolnienie, stawkę z UPO albo nie pobrać podatku.Kierownik jednostki potwierdza posiadanie dokumentów i wynik własnej weryfikacji.
Opinia o stosowaniu preferencjiPreferencja może być stosowana po przekroczeniu progu w zakresie objętym opinią.Rozwiązanie dobre przy powtarzalnych dużych płatnościach, ale wymaga wcześniejszego postępowania i zachowania zgodności ze stanem opisanym we wniosku.

WH-OSC – kiedy można zachować preferencję mimo przekroczenia limitu?

Zgodnie z art. 26 ust. 7a ustawy o CIT:

WH-OSC jest więc oświadczeniem o faktach i rezultacie przeprowadzonej weryfikacji. W praktyce podpis nie powinien być traktowany jako czynność techniczna wykonywana na podstawie samego certyfikatu rezydencji. Osoba składająca oświadczenie potwierdza, że dokumentacja pozwala zastosować konkretną preferencję oraz że po weryfikacji brak jest znanych okoliczności podważających tę preferencję.

Art. 26 ust. 7b ustawy o CIT określa, kto składa oświadczenie:

Z praktycznego punktu widzenia oznacza to, że procedura WHT powinna zostawiać czas na zebranie materiałów dla osoby podpisującej WH-OSC. Dział podatkowy lub księgowość mogą przygotować analizę, ale oświadczenie nie może zostać przeniesione na zewnętrznego pełnomocnika.

Termin WH-OSC liczy się od miesiąca przekroczenia progu

Art. 26 ust. 7c ustawy o CIT stanowi:

Moment przekroczenia limitu trzeba zidentyfikować nawet wtedy, gdy przy pierwszych płatnościach ponad próg spółka pobiera podatek i dopiero później chce zastosować preferencję do innej należności. To właśnie ten problem rozstrzygnęła bardzo aktualna interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z dnia 22 września 2026 r. (nr 0111-KDIB1-2.4010.322.2026.2.ANK).

Dyrektor KIS wskazał:

Interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z dnia 22 września 2026 r.

Bieg terminu na złożenie oświadczenia WH-OSC uzależniony jest od momentu, w którym doszło do przekroczenia kwoty określonej w art. 26 ust. 2e ustawy o CIT.

W sprawie najpierw wypłacano odsetki i pobierano od nich WHT po przekroczeniu 2 mln zł, a dopiero później planowano dywidendę ze zwolnieniem. Organ przyjął, że późniejszy zamiar skorzystania z preferencji przy dywidendzie nie otwiera nowego terminu na WH-OSC. Dla spółek dokonujących kilku rodzajów płatności do tego samego podmiotu jest to bardzo ważna wskazówka operacyjna.

Jak długo działa WH-OSC?

Art. 26 ust. 7f ustawy o CIT stanowi:

Po zakończeniu roku zastosowanie ma art. 26 ust. 7g ustawy o CIT:

Jeżeli takiego potwierdzenia nie można złożyć, art. 26 ust. 7h ustawy o CIT stanowi:

W mojej ocenie właśnie końcowe potwierdzenie pokazuje, dlaczego dokumentację WHT trzeba prowadzić przez cały okres objęty WH-OSC. Spółka powinna być w stanie wykazać warunki preferencji nie tylko w dniu złożenia pierwszego oświadczenia, lecz także przy kolejnych wypłatach.

Opinia o stosowaniu preferencji – alternatywa dla WH-OSC

Przy stałych, wysokich płatnościach wewnątrz grupy opinia o stosowaniu preferencji może być rozwiązaniem bardziej przewidywalnym niż coroczne opieranie się wyłącznie na WH-OSC. Szczególnie dotyczy to regularnych odsetek, należności licencyjnych albo dywidend, gdy model płatności i status odbiorcy są stabilne.

Art. 26 ust. 2g ustawy o CIT stanowi:

Jednocześnie art. 26 ust. 2h ustawy o CIT przewiduje:

Sama opinia nie zastępuje więc bieżącej kontroli zmian w stanie faktycznym. Jeżeli płatnik wie, że sytuacja odbiorcy zmieniła się w sposób podważający warunki preferencji, nie powinien automatycznie opierać rozliczenia na wcześniejszej opinii.

Zakres opinii określa art. 26b ust. 1 ustawy o CIT:

Przesłanki odmowy wynikają z art. 26b ust. 3 ustawy o CIT:

Termin i koszt określają art. 26b ust. 5 i 6 ustawy o CIT:

Okres obowiązywania opinii reguluje art. 26b ust. 7 ustawy o CIT:

Obowiązek informacyjny przy zmianie okoliczności wynika z art. 26b ust. 8 ustawy o CIT:

Z praktycznego punktu widzenia wniosek o opinię warto przygotować z dużym wyprzedzeniem. Ustawowy termin wynosi do sześciu miesięcy, a do tego dochodzą okresy niewliczane do biegu terminu, przykładowo związane z uzupełnianiem materiału. Jeżeli spółka przewiduje przekroczenie 2 mln zł w pierwszej połowie kolejnego roku, rozpoczynanie procesu dopiero po przekroczeniu limitu zwykle jest za późne na zachowanie ciągłości preferencji.

Pobór podatku i późniejszy zwrot

Jeżeli płatnik nie korzysta z WH-OSC ani z opinii, najprostszym formalnie wariantem jest pobranie podatku od nadwyżki i późniejsze wystąpienie o jego zwrot. Ekonomicznie może to być jednak kosztowne, szczególnie przy dużej dywidendzie lub znaczących odsetkach, ponieważ środki pozostają zamrożone do czasu zakończenia procedury.

Art. 28b ust. 1 i 2 ustawy o CIT stanowi:

Dokumentację wymaganą przy wniosku opisuje art. 28b ust. 4 ustawy o CIT:

Art. 28b ust. 4a ustawy o CIT doprecyzowuje:

Termin zwrotu wynika z art. 28b ust. 6 i 7 ustawy o CIT:

Dla podatnika oznacza to, że decyzja o poborze podatku powinna uwzględniać koszt finansowania. Przy dywidendzie 10 mln zł nadwyżka ponad limit wynosi 8 mln zł. Przy stawce krajowej 19% sam pobrany WHT od nadwyżki może wynieść 1,52 mln zł. Jeżeli zwolnienie ostatecznie przysługuje, ekonomicznym problemem pozostaje czas oczekiwania na odzyskanie tej kwoty.

Planowanie terminu płatności – gdzie w praktyce powstaje ryzyko?

Planowanie WHT powinno zaczynać się od kalendarza rzeczywistych wypłat, a nie od salda faktur. Limit jest powiązany z wykonaniem zobowiązania w roku podatkowym płatnika. Dlatego odsetki płatne w styczniu kolejnego roku co do zasady będą zwiększały limit kolejnego roku, jeżeli zobowiązanie zostanie rzeczywiście wykonane dopiero w styczniu. Kapitalizacja albo potrącenie w grudniu może natomiast spowodować ujęcie płatności jeszcze w roku bieżącym.

W podobnych sprawach zwykle rekomenduję przygotowanie prognozy płatności co najmniej na kilka miesięcy naprzód. Jeżeli suma odsetek, licencji i planowanych dywidend zbliża się do 2 mln zł, spółka powinna już wtedy zdecydować, czy będzie pobierała podatek, składała WH-OSC, czy chce uzyskać opinię. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której termin WH-OSC biegnie od wcześniejszej wypłaty odsetek, a zarząd dowiaduje się o problemie dopiero przy późniejszej dywidendzie.

Zmiana nazwy lub kwalifikacji płatności nie rozwiązuje problemu

Art. 26 ust. 2ec ustawy o CIT stanowi:

W praktyce kwalifikacja powinna odpowiadać rzeczywistej treści świadczenia. Jeżeli należność ekonomicznie ma charakter odsetkowy albo licencyjny, samo odmienne nazwanie jej w umowie nie powinno być traktowane jako sposób na wyłączenie limitu.

Należyta staranność obowiązuje również przy WH-OSC

Ogólną zasadę określa art. 26 ust. 1 ustawy o CIT:

WH-OSC nie zastępuje więc analizy warunków preferencji. Przed złożeniem oświadczenia trzeba ustalić między innymi podstawę preferencji, aktualność certyfikatu rezydencji, warunki udziałowe przy zwolnieniu dywidendowym, status rzeczywistego właściciela tam, gdzie jest wymagany, oraz spójność dokumentacji z rzeczywistym przebiegiem transakcji.

W praktyce mojej Kancelarii przy większych płatnościach wewnątrzgrupowych najpierw ustalam rodzaj należności i podstawę preferencji. Następnie dokumentację przyporządkowuję do konkretnych przesłanek ustawowych i umownych. Taki sposób pracy ułatwia później osobie podpisującej WH-OSC ocenę, co dokładnie potwierdza swoim oświadczeniem.

Praktyczny model monitorowania limitu w spółce

Najbardziej użyteczny model operacyjny opiera się na jednym rejestrze płatności WHT prowadzonym według podatnika. Rejestr powinien obejmować odsetki, należności licencyjne i dywidendy, datę wykonania zobowiązania, walutę i kwotę po przeliczeniu, podstawę ewentualnej preferencji oraz informację o powiązaniu.

Warto ustalić wewnętrzny próg ostrzegawczy niższy niż 2 mln zł. Przykładowo przy osiągnięciu 1,5 mln zł prognozowanych płatności do jednego podatnika dział finansowy może uruchomić weryfikację dokumentacji i poinformować zarząd o planowanym przekroczeniu. To daje czas na podjęcie decyzji o WH-OSC albo rozpoczęcie postępowania o opinię.

Szczególnej uwagi wymaga końcówka roku. Planowana dywidenda może zostać poprzedzona wcześniejszymi odsetkami albo należnościami licencyjnymi, które już wyczerpały znaczną część limitu. Aktualna interpretacja z 22 września 2026 r. pokazuje, że moment pierwszego przekroczenia trzeba ustalać na podstawie całej historii objętych płatności do tego samego podatnika.

Najważniejsze wnioski

Mechanizm pay and refund powinien być analizowany jako odrębny etap procedury WHT. Najpierw należy ustalić, czy płatność w ogóle należy do art. 21 ust. 1 pkt 1 albo art. 22 ust. 1. Następnie trzeba zbadać powiązanie, rezydencję odbiorcy oraz sumę wypłat do tego samego podatnika w roku podatkowym płatnika.

Po przekroczeniu limitu 2 mln zł podatek według stawki krajowej jest co do zasady pobierany wyłącznie od nadwyżki. Spółka może zachować preferencję przy wypłacie, jeżeli prawidłowo zastosuje WH-OSC albo posiada obowiązującą opinię o stosowaniu preferencji. Każda z tych ścieżek wymaga wcześniejszego przygotowania dokumentacji.

Z praktycznego punktu widzenia najważniejsze jest monitorowanie limitu przed płatnością. W szczególności trzeba sumować różne rodzaje płatności pasywnych do tego samego podatnika i pamiętać, że wypłatą może być również potrącenie albo kapitalizacja odsetek. Dzięki temu decyzja o poborze podatku, WH-OSC albo opinii może zostać podjęta zanim termin i moment płatności zaczną narzucać rozwiązanie spółce.

Potrzebujesz indywidualnej analizy podatkowej?

Opisz krótko swoją sytuację i zakres zagadnień, które chcesz przeanalizować.