Darowizna pieniędzy z zagranicy od rodziny – kiedy podlega podatkowi?

Darowizna pieniędzy od rodzica, małżonka, rodzeństwa albo innego członka rodziny mieszkającego za granicą często jest traktowana jako zdarzenie czysto rodzinne. Z podatkowego punktu widzenia trzeba jednak ustalić kilka odrębnych kwestii.

Najpierw należy sprawdzić, czy zagraniczna darowizna w ogóle podlega polskiej ustawie o podatku od spadków i darowizn. Dopiero później można analizować zwolnienie dla najbliższej rodziny, obowiązek złożenia SD-Z2 oraz sposób udokumentowania przelewu.

W sprawach, które analizuję, szczególnie często pojawia się problem osób od kilku lat mieszkających w Polsce, lecz posiadających obywatelstwo innego państwa. Samo rozliczanie PIT w Polsce albo przebywanie tutaj ponad 183 dni nie przesądza jeszcze o opodatkowaniu zagranicznej darowizny podatkiem od spadków i darowizn. Potwierdzają to również aktualne interpretacje Dyrektora KIS.

Kiedy darowizna pieniędzy z zagranicy podlega opodatkowaniu w Polsce?

Punktem wyjścia jest ustalenie, gdzie znajdowały się środki pieniężne będące przedmiotem darowizny.

Art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn obejmuje zasadniczo nabycie przez osoby fizyczne rzeczy znajdujących się w Polsce oraz praw majątkowych wykonywanych w Polsce. Jednym z wymienionych w ustawie tytułów nabycia jest darowizna. Interpretacja Dyrektora KIS z 6 lipca 2026 r. (nr 0111-KDIB1-2.4015.17.2026.2.ANK)

W przypadku pieniędzy znajdujących się za granicą decydujące znaczenie uzyskuje natomiast art. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Z przepisu wynika bardzo istotna zasada. Jeżeli pieniądze znajdują się za granicą, polski podatek może powstać ze względu na status osoby otrzymującej darowiznę.

W praktyce oznacza to między innymi, że miejsce zamieszkania darczyńcy nie rozstrzyga sprawy. Polski obywatel może otrzymać pieniądze od rodzica mieszkającego od kilkudziesięciu lat w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii czy we Włoszech, a darowizna nadal może być objęta polską ustawą.

Polski obywatel otrzymujący pieniądze od rodzica z zagranicy

Najprostszy jest przypadek osoby posiadającej obywatelstwo polskie.

Jeżeli przykładowo matka mieszkająca we Włoszech przekazuje córce będącej obywatelką Polski 100.000 euro ze swojego włoskiego rachunku, zastosowanie może znaleźć art. 2 ustawy. Pieniądze znajdują się za granicą, lecz nabywca posiada polskie obywatelstwo.

Samo objęcie darowizny polską ustawą nie oznacza jeszcze konieczności zapłaty podatku. Jeżeli darczyńcą jest rodzic, możliwe jest zastosowanie pełnego zwolnienia przewidzianego w art. 4a. Trzeba jednak prawidłowo udokumentować przekazanie pieniędzy i, przy większych kwotach, zachować termin zgłoszenia.

To rozróżnienie ma podstawowe znaczenie. W pierwszym etapie ustalamy, czy darowizna podlega polskim przepisom. W drugim sprawdzamy, czy podlegająca ustawie darowizna jest zwolniona od podatku.

Cudzoziemiec mieszkający w Polsce – pobyt czasowy i stały pobyt to dwie różne sytuacje

Znacznie bardziej interesujące są przypadki cudzoziemców mieszkających w Polsce.

Art. 2 ustawy posługuje się pojęciem „miejsca stałego pobytu”. Jest to szczególnie istotne, ponieważ w praktyce podatnicy często odnoszą to pojęcie do rezydencji podatkowej w PIT.

Takie podejście może prowadzić do błędnego wyniku.

Dobrym przykładem jest interpretacja Dyrektora KIS z 6 lipca 2026 r. (nr 0111-KDIB1-2.4015.17.2026.2.ANK). Podatnik mieszkał w Polsce i posiadał zezwolenie na pobyt czasowy. Matka mieszkająca za granicą przekazała mu pieniądze ze swojego zagranicznego rachunku na jego rachunek w Polsce.

Organ uznał w konsekwencji, że skoro obdarowany nie był obywatelem Polski i nie miał miejsca stałego pobytu w Polsce, darowizna środków znajdujących się za granicą nie podlegała polskiemu podatkowi.

Co istotne, podatnik posiadał miejsce zamieszkania w Polsce. To pokazuje, że pojęcia stosowane w PIT oraz w podatku od spadków i darowizn trzeba analizować odrębnie.

Ponad 183 dni w Polsce również nie przesądza o podatku od darowizny

Jeszcze wyraźniej problem ten pokazuje interpretacja Dyrektora KIS z 5 listopada 2025 r. (nr 0111-KDIB2-3.4015.332.2025.1.JKU).

Podatniczka była obywatelką Białorusi. Przebywała w Polsce na podstawie karty pobytu czasowego, mieszkała tutaj z rodziną i ze względu na pobyt przekraczający 183 dni rozliczała w Polsce podatek dochodowy. Otrzymywała darowizny od matki mieszkającej na Białorusi.

Dyrektor KIS uznał, że pobytu czasowego nie należy utożsamiać ze stałym pobytem wymaganym przez art. 2 ustawy. W rezultacie zagraniczna darowizna nie została objęta polskim podatkiem.

Z praktycznego punktu widzenia jest to jedna z najważniejszych kwestii w tego rodzaju sprawach. Podatnik może być polskim rezydentem dla celów PIT, a jednocześnie nie spełniać przesłanki miejsca stałego pobytu z art. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Dlatego w przypadku cudzoziemca analizę zagranicznej darowizny zwykle zaczynam od sprawdzenia rodzaju jego pobytu w Polsce, obywatelstwa oraz miejsca, w którym znajdowały się środki.

Czy przelew z zagranicznego banku oznacza, że pieniądze znajdowały się za granicą?

To zagadnienie ma istotne znaczenie przy przelewach międzynarodowych.

W przywołanej interpretacji z 6 lipca 2026 r. środki znajdowały się przed przelewem na zagranicznym rachunku bankowym matki. Dopiero następnie zostały przekazane na polski rachunek syna.

Dyrektor KIS przyjął w tej sytuacji, że przedmiot darowizny znajdował się poza terytorium Polski.

Podobne podejście wynika z interpretacji Dyrektora KIS z 22 maja 2026 r. (nr 0111-KDIB1-3.4015.18.2026.2.JMS). Sprawa dotyczyła obywatelki Białorusi mieszkającej w Polsce na podstawie pobytu czasowego. Ojciec zamierzał przekazać jej pieniądze na Białorusi. Organ zaakceptował stanowisko, zgodnie z którym taka darowizna pozostawała poza polskim podatkiem.

Miejsce późniejszego wykorzystania pieniędzy nie zmieniało tej oceny. Podatniczka zamierzała przewieźć środki do Polski, wpłacić je na polski rachunek i przeznaczyć na zakup mieszkania.

Darowizna podlega polskiej ustawie – kiedy może być całkowicie zwolniona?

Jeżeli po analizie art. 1-3 ustawy okaże się, że darowizna podlega polskim przepisom, trzeba sprawdzić art. 4a.

Zwolnienie obejmuje małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Chodzi zatem między innymi o darowizny pomiędzy małżonkami, od rodziców i dziadków, od dzieci i wnuków oraz pomiędzy rodzeństwem. Tekst ustawy

Krąg ten jest węższy od I grupy podatkowej.

Art. 14 ustawy zalicza do I grupy również zięcia, synową i teściów. Osoby te nie zostały wymienione w art. 4a. Dlatego przykładowo darowizna od teścia nie korzysta z tego samego pełnego zwolnienia, które może zastosować dziecko otrzymujące pieniądze od rodzica.

Jakie warunki trzeba spełnić przy darowiźnie pieniędzy?

Art. 4a ust. 1 przewiduje dwa podstawowe warunki istotne przy większych darowiznach pieniężnych.

Pierwszym jest zgłoszenie nabycia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy. W praktyce wykorzystuje się formularz SD-Z2.

Drugim warunkiem jest odpowiednie udokumentowanie przepływu środków. Ustawa wymaga dowodu przekazania pieniędzy na rachunek płatniczy nabywcy, jego inny rachunek w banku lub SKOK albo przekazem pocztowym.

Warunek dokumentacyjny ma znaczenie, gdy wartość pieniędzy, po uwzględnieniu wcześniejszych nabyć od tej samej osoby z właściwego okresu, przekracza kwotę 36.120 zł.

Art. 9 ust. 1 pkt 1 przewiduje obecnie dla I grupy podatkowej kwotę 36.120 zł. Przy kolejnych darowiznach od tej samej osoby uwzględnia się również wcześniejsze nabycia z roku ostatniego nabycia oraz pięciu poprzednich lat.

Kwota 36.120 zł dotyczy każdej osoby oddzielnie

Przy darowiznach rodzinnych warto pamiętać, że przepisy odnoszą limit do nabycia od jednego zbywcy.

Jeżeli przykładowo dorosłe dziecko otrzyma pieniądze od matki oraz osobną darowiznę od ojca, każde nabycie trzeba analizować w odniesieniu do konkretnego darczyńcy.

W praktyce szczególnej uwagi wymaga przelew z rachunku wspólnego rodziców. Umowa darowizny oraz dokumentacja powinny jasno wskazywać, kto jest darczyńcą i jaka kwota pochodzi od każdej osoby. Pozwala to później prawidłowo ustalić zakres zgłoszenia oraz wcześniejsze nabycia podlegające sumowaniu.

Kiedy rozpoczyna się sześciomiesięczny termin na SD-Z2?

Moment powstania obowiązku podatkowego przy darowiźnie określa art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy.

Przy darowiźnie dokonanej bez aktu notarialnego obowiązek powstaje zasadniczo z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia.

Przy typowej darowiźnie pieniężnej przekazywanej przelewem będzie więc zwykle istotny moment wykonania darowizny.

Ma to praktyczne znaczenie przy kilku transzach. Art. 6 ust. 1a przewiduje bowiem, że jeżeli nabycie następuje w częściach, obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu poszczególnych części.

Z tego względu przy darowiznach wypłacanych przez kilka miesięcy trzeba dokładnie przeanalizować sposób zawarcia umowy oraz harmonogram przelewów.

Od 2026 r. spóźniony termin do SD-Z2 może zostać przywrócony

W 2026 r. istotnie zmieniła się sytuacja osoby, która spóźniła się ze zgłoszeniem.

Art. 4c ustawy przewiduje obecnie możliwość przywrócenia terminu określonego w art. 4a, jeżeli podatnik złoży wniosek i uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Regulacja obowiązuje od 7 stycznia 2026 r.

To bardzo ważna zmiana praktyczna. Spóźnienie nie powinno więc automatycznie prowadzić do przyjęcia, że możliwość zastosowania zwolnienia została definitywnie utracona. Trzeba ustalić przyczynę uchybienia i ocenić, czy istnieją podstawy do wniosku o przywrócenie terminu.

Samo istnienie art. 4c nie oznacza oczywiście, że każde spóźnienie zostanie usprawiedliwione. Podatnik musi wykazać okoliczności pozwalające przyjąć brak jego winy.

Przelew od rodzica powinien być możliwy do jednoznacznego powiązania z darowizną

Przy darowiźnie z zagranicy szczególnie istotna jest dokumentacja bankowa.

Najbezpieczniejszy praktycznie wariant polega na wykonaniu przelewu przez darczyńcę bezpośrednio na rachunek obdarowanego. W tytule przelewu warto wskazać, że chodzi o darowiznę, podając również dane obdarowanego.

Ułatwia to wykazanie osoby darczyńcy, wysokości darowizny, daty przekazania oraz związku przelewu z umową.

W mojej ocenie przy większych kwotach warto przygotować także pisemną umowę darowizny. Sama forma pisemna nie zastępuje wymogów art. 4a, lecz bardzo dobrze porządkuje dokumentację. Można w niej określić darczyńcę, obdarowanego, kwotę, walutę, rachunek oraz termin przekazania środków.

Darowizna gotówkowa jest znacznie bardziej problematyczna

Przy najbliższej rodzinie szczególne znaczenie ma sposób przekazania pieniędzy.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 20 marca 2023 r. (sygn. akt III FPS 3/22) zajmował się właśnie wymaganiami dotyczącymi udokumentowania darowizny pieniężnej. Sąd wskazał, że warunkiem zwolnienia jest odpowiednie udokumentowanie przekazania środków „przez darczyńcę na rzecz obdarowanego”.

W sprawach zagranicznych przekazywanie znacznych kwot w gotówce powoduje dodatkowe problemy dowodowe. Trzeba wtedy wykazać zarówno samą darowiznę, jak i sposób późniejszego przekazania środków na rachunek.

Dlatego przy darowiźnie planowanej z wyprzedzeniem zazwyczaj rekomenduję przelew bezpośrednio z rachunku darczyńcy na rachunek obdarowanego. Jest to rozwiązanie najłatwiejsze do obrony przy ewentualnej weryfikacji.

Czy rodzic może zapłacić bezpośrednio za mieszkanie albo samochód?

To zagadnienie pozostaje źródłem sporów pomiędzy organami podatkowymi i sądami.

Dyrektor KIS w interpretacji z 22 maja 2026 r. (nr 0111-KDIB2-1.4015.12.2026.1.MN) przyjął restrykcyjne stanowisko. Środki przekazane przez rodzica bezpośrednio na rachunek sprzedawcy mieszkania nie zostały uznane za spełniające warunek art. 4a.

Jednocześnie orzecznictwo sądów administracyjnych prezentuje podejście korzystniejsze dla podatników.

W wyroku WSA w Gdańsku z 17 czerwca 2026 r. (sygn. akt I SA/Gd 299/26) sąd uchylił negatywną interpretację dotyczącą środków przelanych przez matkę bezpośrednio sprzedawcy mieszkania. Wyrok jest nieprawomocny.

Sąd odwołał się również do wcześniejszego orzecznictwa NSA, zgodnie z którym znaczenie ma możliwość jednoznacznego prześledzenia źródła i przeznaczenia pieniędzy.

Z praktycznego punktu widzenia podatnik planujący dopiero darowiznę nie ma powodu tworzyć sobie tego sporu. Przelew na rachunek obdarowanego, a następnie zapłata sprzedawcy przez obdarowanego, jest rozwiązaniem znacznie bezpieczniejszym.

Kiedy SD-Z2 w ogóle nie trzeba składać?

W praktyce występują trzy zasadniczo różne sytuacje.

Pierwsza dotyczy darowizny, która w ogóle nie podlega polskiej ustawie. Tak było przykładowo w interpretacji dotyczącej cudzoziemca z pobytem czasowym, który otrzymał pieniądze znajdujące się za granicą. Dyrektor KIS wskazał, że podatnik nie ma wówczas obowiązku składania ani SD-Z2, ani SD-3.

Druga sytuacja występuje wtedy, gdy darowizna podlega ustawie i korzysta ze zwolnienia z art. 4a, lecz łączna wartość nabyć od tej samej osoby nie przekracza 36.120 zł. Art. 4a ust. 4 zwalnia wtedy z obowiązku zgłoszenia.

Trzecia sytuacja dotyczy większej darowizny objętej art. 4a. Wtedy dla zachowania zwolnienia co do zasady należy złożyć SD-Z2 w terminie sześciu miesięcy oraz spełnić warunek dotyczący udokumentowania środków.

Przykład – 100.000 euro od matki mieszkającej we Włoszech

Darowizna pieniędzy znajdujących się we Włoszech podlega analizie na podstawie art. 2 ustawy, ponieważ obdarowana jest obywatelką Polski.

Matka należy jednocześnie do kręgu osób wskazanych w art. 4a. Pełne zwolnienie będzie więc możliwe przy zachowaniu wymogów formalnych.

W praktyce rekomendowałbym sporządzenie umowy, wykonanie przelewu z włoskiego rachunku matki bezpośrednio na rachunek córki oraz złożenie SD-Z2 w terminie sześciu miesięcy. Dokumenty bankowe powinny umożliwiać jednoznaczne ustalenie nadawcy i odbiorcy przelewu.

Przy prawidłowym zastosowaniu zwolnienia wysokość darowizny sama w sobie nie powoduje powstania podatku. Art. 4a nie wprowadza górnego limitu kwotowego zwolnienia.

Przykład – obywatel Białorusi mieszkający w Polsce otrzymuje pieniądze od rodziców

W takim przypadku sam fakt zamieszkiwania w Polsce oraz rozliczania tutaj PIT nie przesądza o zastosowaniu art. 2.

Aktualna praktyka Dyrektora KIS wskazuje, że pobyt czasowy nie jest utożsamiany z miejscem stałego pobytu wymaganym przez ten przepis. Jeżeli pieniądze znajdują się za granicą, darowizna może więc pozostawać poza zakresem polskiego podatku.

W takim przypadku podatnik nie korzysta z art. 4a. Zwolnienie nie jest potrzebne, ponieważ nabycie w ogóle nie podlega polskiemu podatkowi.

Jakie dokumenty warto zachować przy zagranicznej darowiźnie?

Przy większej darowiźnie dokumentacja powinna pozwalać odtworzyć cały przebieg transakcji. W praktyce warto przechowywać pisemną umowę darowizny, pełne potwierdzenie przelewu, dane rachunku darczyńcy i obdarowanego, dokumenty pozwalające wykazać pokrewieństwo oraz potwierdzenie złożenia SD-Z2, jeżeli zgłoszenie było wymagane.

Przy darowiźnie od cudzoziemca znaczenie mogą mieć również dokumenty dotyczące obywatelstwa oraz rodzaju pobytu obdarowanego w Polsce. Jeżeli sprawa opiera się na art. 2, właśnie te okoliczności mogą przesądzać, czy polska ustawa w ogóle znajduje zastosowanie.

Przy dużych kwotach warto również zachować dokumenty pokazujące źródło pieniędzy po stronie darczyńcy. Mogą być potrzebne przy późniejszej weryfikacji pochodzenia środków przez bank, zwłaszcza gdy pieniądze mają następnie zostać przeznaczone na zakup nieruchomości.

Podatek w państwie darczyńcy trzeba sprawdzić osobno

Zastosowanie polskiego zwolnienia z art. 4a rozstrzyga wyłącznie skutki w polskim podatku od spadków i darowizn.

Państwo, w którym mieszka darczyńca albo z którego przekazywane są pieniądze, może stosować własne regulacje dotyczące darowizn. Przy większej darowiźnie transgranicznej analiza powinna więc obejmować także przepisy drugiego państwa.

Ma to szczególne znaczenie wtedy, gdy zagraniczne prawo wiąże obowiązki podatkowe z rezydencją darczyńcy, rezydencją obdarowanego albo okresem wcześniejszego zamieszkiwania w danym państwie.

Co sprawdzić przed otrzymaniem dużej darowizny z zagranicy?

W podobnych sprawach zaczynam analizę od ustalenia statusu obdarowanego dokładnie na moment darowizny. Następnie sprawdzam, gdzie znajdowały się środki, kto rzeczywiście jest darczyńcą oraz jaka relacja rodzinna łączy strony.

Dopiero na tej podstawie można ustalić, czy zastosowanie znajduje art. 1 albo art. 2 ustawy, czy nabycie pozostaje poza polskim podatkiem oraz czy potrzebne jest zwolnienie z art. 4a.

Jeżeli darowizna ma być dokonana dopiero w przyszłości, warto również zaplanować sam przepływ pieniędzy. Przelew z rachunku darczyńcy na rachunek obdarowanego, prawidłowo opisana umowa oraz terminowe SD-Z2 eliminują większość problemów, które później pojawiają się przy kontroli pochodzenia środków.

Szczególnej analizy wymagają natomiast przypadki cudzoziemców mających pobyt czasowy w Polsce, darowizn przekazywanych w gotówce oraz płatności dokonywanych przez darczyńcę bezpośrednio na rzecz sprzedawcy mieszkania, dewelopera albo innego wierzyciela obdarowanego. W tych sytuacjach kilka pozornie technicznych szczegółów może zdecydować o tym, czy darowizna pozostaje poza podatkiem, korzysta z pełnego zwolnienia albo podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych.