Darowizna kryptowalut od małżonka lub rodzica – podatki i PIT
Darowizna kryptowalut od małżonka, rodzica albo innej osoby z najbliższej rodziny może korzystać z pełnego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Przy większej wartości transferu kluczowe znaczenie ma prawidłowe zgłoszenie nabycia na formularzu SD-Z2 oraz możliwość wykazania, że rzeczywiście doszło do darowizny określonych kryptowalut pomiędzy konkretnymi osobami.
W praktyce równie istotny problem pojawia się później, gdy obdarowany zamierza sprzedać otrzymane BTC, ETH, USDT albo inną walutę wirtualną. Aktualne stanowisko Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej jest dla podatników bardzo niekorzystne. Osoba otrzymująca kryptowalutę w darowiźnie zasadniczo nie przejmuje kosztu, który wcześniej poniósł darczyńca na jej zakup. W 2026 r. Dyrektor KIS potwierdził nawet, że jeżeli obdarowana osoba sprzeda kryptowalutę za kwotę odpowiadającą jej wartości wykazanej wcześniej w SD-Z2, może powstać dochód do opodatkowania PIT.
To jeden z powodów, dla których w sprawach dotyczących kryptowalut analizuję darowiznę łącznie z planowanym dalszym wykorzystaniem aktywów. Sama możliwość przekazania kryptowaluty bez podatku od darowizny nie pokazuje jeszcze wszystkich podatkowych konsekwencji takiej operacji.
Czy kryptowalutę można przekazać w darowiźnie?
Kryptowaluta może być przedmiotem darowizny. Punktem wyjścia jest art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego:
„Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku”.
Darowizna wymaga więc rzeczywistego, nieodpłatnego przesunięcia majątkowego. Darczyńca przekazuje należący do niego składnik majątku, a obdarowany otrzymuje go bez świadczenia wzajemnego.
W przypadku kryptowalut przedmiotem transferu jest prawo majątkowe. Taką kwalifikację Dyrektor KIS potwierdził między innymi w interpretacji z 18 lutego 2026 r., nr 0111-KDIB2-2.4014.404.2025.4.KK, wskazując, że „waluty wirtualne traktowane są jako prawo majątkowe”.
Ma to podstawowe znaczenie dla podatku od spadków i darowizn, ponieważ ustawa obejmuje swoim zakresem również nabywanie praw majątkowych.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
„Podatkowi od spadków i darowizn, zwanym dalej »podatkiem«, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem darowizny, polecenia darczyńcy”.
Przekazanie kryptowalut na podstawie rzeczywistej umowy darowizny należy więc analizować przede wszystkim na gruncie podatku od spadków i darowizn.
Czy darowizna kryptowalut od małżonka lub rodzica jest opodatkowana?
Małżonek i rodzice należą do kręgu najbliższych osób objętych zwolnieniem określonym w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Rodzic jest wstępnym obdarowanego.
Zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
„Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:
- zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 1a-2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz
- w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a ich wartość doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 – udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym”.
W przypadku darowizny kryptowalut najważniejszy jest pkt 1. Przy przekroczeniu ustawowego limitu nabycie trzeba zgłosić właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy.
Kiedy trzeba złożyć SD-Z2?
Zgłoszenie nie jest wymagane przy każdej, nawet niewielkiej darowiźnie.
Zgodnie z art. 4a ust. 4 ustawy:
„Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:
- wartość majątku ostatnio nabytego doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby lub po tej samej osobie w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok nie przekracza kwoty określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 lub
- nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron”.
Z kolei art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi:
„Opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 36 120 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej”.
Oznacza to, że przy ustalaniu obowiązku zgłoszenia trzeba uwzględniać również wcześniejsze darowizny od tej samej osoby z okresu wskazanego w ustawie.
Przykładowo rodzic, który w kolejnych latach przekazuje dziecku różne składniki majątku, powinien być traktowany jako jeden darczyńca na potrzeby tego limitu. Przy kryptowalutach szczególnie łatwo przeoczyć tę zasadę, jeżeli transfery odbywały się w kilku partiach albo na różne portfele.
Od kiedy biegnie sześciomiesięczny termin?
Przy typowej darowiźnie kryptowalut pomiędzy prywatnymi portfelami strony najczęściej nie zawierają umowy w formie aktu notarialnego. Obowiązek podatkowy wiąże się wtedy z wykonaniem darowizny.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
„Obowiązek podatkowy powstaje: przy nabyciu w drodze darowizny – z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy – z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń”.
Istotny jest również art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego:
„Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione”.
Przekładając to na kryptowaluty, przy umowie zawartej bez aktu notarialnego szczególnego znaczenia nabiera moment faktycznego transferu aktywów do obdarowanego. W praktyce będzie to przede wszystkim transakcja blockchain albo transfer pomiędzy rachunkami prowadzonymi przez giełdę.
Czy kryptowaluty muszą zostać przekazane „przelewem bankowym”?
Warunek udokumentowania darowizny przelewem bankowym z art. 4a ust. 1 pkt 2 dotyczy wyraźnie sytuacji, w której przedmiotem darowizny są „środki pieniężne”.
Kryptowaluta jest kwalifikowana jako prawo majątkowe. Z tego względu mechaniczne stosowanie do BTC, ETH czy USDT wymogu bankowego przewidzianego dla darowizny pieniędzy nie odpowiada konstrukcji przepisu.
Bardzo dobrze zasadę tę pokazuje interpretacja Dyrektora KIS z 13 marca 2026 r., nr 0111-KDIB2-2.4015.31.2026.1.PB. Sprawa dotyczyła innego prawa majątkowego, a organ podkreślił, że „przedmiotem tejże umowy będzie prawo majątkowe darczyńcy”. Jednocześnie stanowisko podatniczki w części zakładającej konieczność spełnienia wymogu właściwego dla przekazania środków pieniężnych zostało uznane za nieprawidłowe.
W mojej ocenie zestawienie tej zasady z kwalifikacją kryptowalut jako praw majątkowych prowadzi do wniosku, że dla darowizny kryptowalut podstawowym warunkiem zwolnienia jest terminowe SD-Z2, o ile obowiązek zgłoszenia w ogóle powstaje. Dokumentacja transferu blockchain pełni natomiast bardzo ważną funkcję dowodową.
Jak ustalić wartość kryptowaluty do SD-Z2?
Wartość darowizny należy ustalać według zasad dotyczących wartości rynkowej.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
„Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru”.
Art. 8 ust. 1 stanowi natomiast:
„Wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw, a wartość praw do wkładów oszczędnościowych – w wysokości tych wkładów”.
Zgodnie z art. 8 ust. 3:
„Wartość rynkową rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia powstania obowiązku podatkowego”.
W przypadku kryptowalut warto więc przyjąć metodę wyceny, którą da się później odtworzyć. Praktycznie oznacza to zachowanie notowania konkretnej kryptowaluty z dnia i możliwie zbliżonego momentu transferu, wskazanie giełdy lub innego wiarygodnego źródła kursu oraz zachowanie sposobu przeliczenia wartości na złote.
Przy aktywach takich jak BTC albo ETH problem jest stosunkowo niewielki ze względu na dużą płynność. Przy mniej popularnych tokenach, tokenach notowanych na jednej giełdzie albo aktywach o niewielkim wolumenie szczególnego znaczenia nabiera dokumentacja sposobu ustalenia ceny.
Czy otrzymanie kryptowalut w darowiźnie podlega PIT?
Samo otrzymanie rzeczywistej darowizny objętej zakresem ustawy o podatku od spadków i darowizn pozostaje poza zakresem PIT.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT:
„Przepisów ustawy nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn”.
Dla obdarowanego oznacza to, że w momencie otrzymania od rodzica albo małżonka kryptowalut w ramach rzeczywistej darowizny zasadniczym podatkiem wymagającym analizy jest podatek od spadków i darowizn.
Bardzo ważny skutek PIT pojawia się natomiast przy późniejszej sprzedaży otrzymanych kryptowalut.
Sprzedaż kryptowaluty otrzymanej w darowiźnie może spowodować wysoki PIT
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy o PIT:
„Za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej”.
Z kolei art. 17 ust. 1f ustawy stanowi:
„Przez odpłatne zbycie waluty wirtualnej rozumie się wymianę waluty wirtualnej na prawny środek płatniczy, towar, usługę lub prawo majątkowe inne niż waluta wirtualna lub regulowanie innych zobowiązań walutą wirtualną”.
Sam transfer darowizny albo późniejsze utrzymywanie aktywa w portfelu nie powoduje więc przychodu z odpłatnego zbycia. Przychód pojawia się przy realizacji jednego ze zdarzeń wymienionych w art. 17 ust. 1f.
Stawka podatku wynika z art. 30b ust. 1a ustawy o PIT:
„Od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia walut wirtualnych podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu”.
Zgodnie natomiast z art. 30b ust. 1b:
„Dochodem z odpłatnego zbycia walut wirtualnych jest osiągnięta w roku podatkowym różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia walut wirtualnych a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 22 ust. 14-16”.
Najważniejszy problem dotyczy właśnie kosztów.
Czy obdarowany przejmuje koszt zakupu kryptowalut poniesiony przez darczyńcę?
Zgodnie z art. 22 ust. 14 ustawy o PIT:
„Koszty uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia waluty wirtualnej stanowią udokumentowane wydatki bezpośrednio poniesione na nabycie waluty wirtualnej oraz koszty związane ze zbyciem waluty wirtualnej, w tym udokumentowane wydatki poniesione na rzecz podmiotów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu”.
Przepis koncentruje się na wydatkach poniesionych przez podatnika. Osoba otrzymująca kryptowalutę w darowiźnie nie płaci za jej nabycie.
Aktualne podejście KIS jest w tej kwestii jednoznaczne. W szczególnie istotnej dla tego zagadnienia interpretacji Dyrektora KIS z 30 czerwca 2026 r., nr 0113-KDIPT2-3.4011.384.2026.1.JŚ podatniczka otrzymała od męża w darowiźnie USDT, zgłosiła darowiznę na SD-Z2 i wskazała jej wartość rynkową. Następnie zamierzała sprzedać otrzymane USDT. Dyrektor KIS stwierdził, że „koszty uzyskania przychodu z tytułu jej odpłatnego zbycia należy uznać za równe 0”.
Co szczególnie istotne, organ uznał, że wartość wskazana wcześniej przez podatniczkę w SD-Z2 nie staje się z tego powodu kosztem podatkowym. KIS stwierdził również, że dochód powstanie nawet wtedy, gdy kryptowaluta zostanie sprzedana za kwotę równą wartości rynkowej wykazanej w SD-Z2.
Przekładając to na praktykę, darczyńca mógł przykładowo kupić kryptowaluty wiele lat wcześniej za znaczną kwotę. Po ich przekazaniu dziecku lub małżonkowi historyczny wydatek darczyńcy nie staje się automatycznie wydatkiem obdarowanego. Obdarowany może natomiast rozpoznawać własne koszty związane ze sprzedażą, jeżeli spełniają warunki art. 22 ust. 14.
W mojej ocenie jest to najważniejsza podatkowa konsekwencja, którą należy policzyć przed dokonaniem większej darowizny kryptowalut. Transfer może być całkowicie zwolniony z podatku od darowizn, a późniejsza sprzedaż może prowadzić do istotnego PIT właśnie z powodu braku historycznego kosztu nabycia po stronie obdarowanego.
Darowizna kryptowaluty między małżonkami wymaga wcześniejszego ustalenia, do kogo należy krypto
Przy darowiźnie pomiędzy małżonkami pierwszym etapem analizy powinno być ustalenie, czy przekazywane kryptowaluty rzeczywiście należą do majątku osobistego darczyńcy.
Jeżeli przykładowo mąż nabył określone kryptowaluty przed zawarciem małżeństwa albo otrzymał je w darowiźnie do swojego majątku osobistego, możliwe jest następnie dokonanie darowizny tych aktywów na rzecz żony.
Inaczej wygląda analiza składnika należącego już do majątku wspólnego małżonków. Sam techniczny fakt przechowywania kryptowalut na rachunku giełdowym albo portfelu obsługiwanym przez jednego z małżonków nie przesądza jeszcze o tym, że cały majątek należy wyłącznie do niego.
Analogiczną zasadę dotyczącą majątku wspólnego Dyrektor KIS przedstawił w interpretacji z 13 stycznia 2026 r., nr 0111-KDIB2-2.4015.190.2025.1.MM. W sprawie dotyczącej środków pieniężnych organ uznał, że transfer pomiędzy rachunkami małżonków w ramach majątku wspólnego nie powodował nabycia majątku przez jednego z nich.
W sprawach kryptowalutowych trzeba więc ustalić źródło środków wykorzystanych do zakupu krypto, moment nabycia, ustrój majątkowy małżonków oraz okoliczności wskazujące, czy aktywo weszło do majątku wspólnego czy osobistego.
Jak udokumentować darowiznę kryptowalut?
W praktyce sama widoczność transakcji w blockchainie jest bardzo dobrym dowodem wykonania transferu, ale nie wyjaśnia całego stosunku prawnego pomiędzy stronami. Z blockchaina można ustalić, że określona liczba jednostek została przesłana z adresu A na adres B. Z samego wpisu w blockchainie zazwyczaj nie wynika, kto kontrolował oba portfele, z jakiego tytułu nastąpił transfer oraz czy strony rzeczywiście zamierzały dokonać darowizny.
Dlatego przy większych kwotach rekomenduję przygotowanie pisemnej umowy darowizny. Umowa powinna określać darczyńcę i obdarowanego, rodzaj kryptowaluty, liczbę jednostek, sieć blockchain, adres portfela darczyńcy, adres portfela obdarowanego, datę przekazania oraz jednoznaczne oświadczenie o nieodpłatnym przeniesieniu aktywów i przyjęciu darowizny.
Do dokumentacji warto dołączyć identyfikator transakcji, czyli tx hash, zapis danych z eksploratora blockchain, historię wypłaty kryptowaluty z giełdy po stronie darczyńcy oraz historię wpłaty po stronie obdarowanego, jeżeli w transferze uczestniczyła giełda.
Osobno zachowałbym dokumentację wyceny przyjętej dla SD-Z2. Przy większych aktywach podatnik powinien być w stanie po kilku latach odtworzyć, dlaczego w zgłoszeniu wskazano przykładowo 250 000 zł, a nie 220 000 zł albo 280 000 zł.
W praktyce mojej Kancelarii przy sprawach kryptowalutowych dużą wagę przywiązuję również do dokumentacji wcześniejszego pochodzenia aktywów u darczyńcy. Historia zakupu, wyciągi z giełd, przelewy bankowe i historia portfeli mogą później mieć istotne znaczenie przy wypłacie znacznych kwot do banku i wyjaśnianiu źródła majątku.
Co się stanie, jeżeli SD-Z2 zostanie złożone po terminie?
Zgodnie z art. 4a ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn:
„W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1-2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej”.
Sześciomiesięczny termin ma więc bardzo istotne znaczenie. Przy darowiźnie kryptowalut o dużej wartości prawidłowe ustalenie daty wykonania transferu powinno być jednym z pierwszych elementów analizy.
Blockchain jest tutaj z jednej strony dużym ułatwieniem, ponieważ transakcja posiada precyzyjny znacznik czasu. Z drugiej strony podatnik, który odkryje po roku, że powinien był zgłosić darowiznę, ma bardzo ograniczone możliwości przedstawiania innej daty nabycia.
Czy darowizna kryptowalut zawsze jest dobrym sposobem przekazania majątku?
Przed transferem warto przeanalizować co najmniej dwa etapy – samo otrzymanie kryptowalut przez obdarowanego oraz planowane późniejsze rozporządzenie nimi.
Jeżeli rodzic chce po prostu przekazać dziecku BTC z zamiarem wieloletniego przechowywania, kwestia zerowego kosztu podatkowego może przez długi czas pozostawać bez praktycznego znaczenia.
Jeżeli plan zakłada przekazanie dziecku lub małżonkowi kryptowalut, które mają zostać niemal od razu sprzedane za złote, konsekwencja wynikająca z art. 22 ust. 14 ustawy o PIT może radykalnie zmienić ekonomiczny wynik operacji.
W swojej praktyce właśnie od tego zaczynam analizę większych transferów kryptowalut – kto obecnie jest właścicielem aktywów, jaki jest ich udokumentowany koszt historyczny, komu mają zostać przekazane oraz co obdarowany zamierza zrobić z nimi po otrzymaniu. Dopiero zestawienie tych informacji pozwala ocenić cały ciężar podatkowy i przygotować dokumentację, która będzie spójna zarówno na potrzeby SD-Z2, jak i późniejszego rozliczenia sprzedaży kryptowalut.
Potrzebujesz indywidualnej analizy podatkowej?
Opisz krótko swoją sytuację i zakres zagadnień, które chcesz przeanalizować.
Artur Chamot – licencjonowany doradca podatkowy (nr wpisu 13805) i radca prawny (nr wpisu GD/GD/2830). Z ponad 13-letnim doświadczeniem, specjalizuje się we wspieraniu przedsiębiorców i osób fizycznych w kluczowych obszarach podatków (CIT, PIT, VAT) i prawa gospodarczego. Praktyczne doświadczenie zdobywał, prowadząc złożone projekty, w tym badania due diligence w procesach M&A oraz prowadząc bieżące doradztwo podatkowe dla osób fizycznych i prawnych.