36-miesięczny lock-up w fundacji rodzinnej – sprzedaż majątku od 2027 r.
Planowana sprzedaż udziałów, akcji albo nieruchomości po wniesieniu ich do fundacji rodzinnej jest dziś jednym z obszarów wymagających najdokładniejszego zaplanowania całej sekwencji czynności. W obecnym stanie prawnym nie istnieje ustawowy trzyletni okres, którego samo odczekanie przesądzałoby o zwolnieniu sprzedaży. Znaczenie ma rodzaj aktywa, sposób jego nabycia przez fundację, cel transakcji oraz – przy ocenie GAAR – całokształt chronologii i przyczyn ekonomicznych.
Projekt UD447 z sierpnia 2026 r. zmierza do istotnej zmiany tej konstrukcji. W odniesieniu do określonego mienia ma pojawić się ustawowy 36-miesięczny lock-up. Sprzedaż przed upływem tego terminu ma wyłączać zwolnienie fundacji rodzinnej z CIT, nawet jeżeli sama sprzedaż mieści się w dozwolonym zakresie działalności fundacji rodzinnej.
W mojej ocenie najważniejszą zmianą będzie rozdzielenie dwóch odrębnych testów. Pierwszy stanie się testem czysto czasowym wynikającym z ustawy o CIT. Drugi nadal będzie dotyczył celu i ekonomicznego sensu całej struktury na gruncie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. W praktyce upływ 36 miesięcy może więc stać się warunkiem bardzo ważnym, ale nie będzie automatycznie zamykał analizy GAAR.
Najważniejsze w jednym zdaniu
Obecnie czas między wniesieniem majątku a jego sprzedażą jest przede wszystkim okolicznością faktyczną istotną dla oceny celu nabycia i ryzyka GAAR. Projekt UD447 ma sprawić, że w odniesieniu do określonego mienia 36 miesięcy stanie się także formalnym warunkiem zachowania zwolnienia z CIT.
Jak sprzedaż majątku fundacji rodzinnej jest rozliczana obecnie?
Punktem wyjścia jest podmiotowe zwolnienie fundacji rodzinnej z CIT. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT:
Zwalnia się od podatku: 25) fundację rodzinną.
Zakres zwolnienia jest powiązany z katalogiem działalności dopuszczonej ustawą o fundacji rodzinnej. Zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy o CIT:
Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 25, nie ma zastosowania do działalności gospodarczej fundacji rodzinnej wykraczającej poza zakres określony w art. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej.
Dla sprzedaży aktywów zasadnicze znaczenie ma zatem art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Przepis określa dozwolony zakres aktywności fundacji i rozróżnia zwykłe zbywanie mienia od uczestnictwa w spółkach oraz obrotu papierami wartościowymi. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o fundacji rodzinnej:
1. Fundacja rodzinna może wykonywać działalność gospodarczą w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców tylko w zakresie:
- zbywania mienia, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia;
- najmu, dzierżawy lub udostępniania mienia do korzystania na innej podstawie;
- przystępowania do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach;
- nabywania i zbywania papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze;
- udzielania pożyczek:
- spółkom kapitałowym, w których fundacja rodzinna posiada udziały albo akcje,
- spółkom osobowym, w których fundacja rodzinna uczestniczy jako wspólnik,
- beneficjentom;
- obrotu zagranicznymi środkami płatniczymi należącymi do fundacji rodzinnej w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji rodzinnej;
- produkcji przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, o ile ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50% tego produktu;
- gospodarki leśnej.
3. Przepis ust. 1 pkt 1 nie dotyczy praw wynikających z przystąpienia do podmiotów, o których mowa w ust. 1 pkt 3, i uczestnictwa w tych podmiotach oraz składników mienia, o których mowa w ust. 1 pkt 4.
Udziały i akcje – dzisiaj brak ustawowego okresu posiadania
Przy udziałach i akcjach szczególne znaczenie ma art. 5 ust. 3 ustawy o fundacji rodzinnej. Ograniczenie dotyczące mienia nabytego wyłącznie w celu dalszego zbycia nie jest stosowane do praw wynikających z uczestnictwa w podmiotach wskazanych w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz do papierów wartościowych i praw podobnych z art. 5 ust. 1 pkt 4.
W interpretacji Dyrektora KIS z dnia 20 maja 2026 r. (nr 0114-KDIP2-1.4010.76.2026.1.MW) organ uznał za prawidłowe stanowisko dotyczące zwolnienia przychodów z dywidend i zbycia akcji. W interpretacji wskazano:
uzyskane przez fundację rodzinną (…) przychody z dywidend oraz ewentualne dochody ze zbycia akcji, będą zwolnione z podatku dochodowego od osób prawnych.
W praktyce oznacza to, że sama ustawa o CIT i ustawa o fundacji rodzinnej nie przewidują obecnie dla sprzedaży udziałów lub akcji warunku utrzymania ich przez 12, 24 albo 36 miesięcy. Możliwość skorzystania ze zwolnienia na poziomie zwykłej wykładni przepisów może więc powstać również przy krótszym okresie posiadania. Przy transakcji obejmującej wcześniejsze wniesienie udziałów do fundacji trzeba jednak osobno zbadać ryzyko zastosowania GAAR.
Nieruchomość – czas nie zastępuje badania celu nabycia
Przy nieruchomościach sytuacja wygląda inaczej. Zastosowanie ma art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o fundacji rodzinnej. Fundacja może zbywać mienie, jeżeli mienie nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia. W tym miejscu sam okres przetrzymywania nieruchomości nie rozstrzyga ustawowej przesłanki.
Dobrym przykładem jest interpretacja Dyrektora KIS z dnia 12 marca 2025 r. (nr 0114-KDIP2-1.4010.88.2025.1.AZ). Fundacja planowała nabywać grunty, dzielić je i uzbrajać, a sprzedaż miała następować dopiero po co najmniej pięciu latach. Dyrektor KIS uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe i podkreślił:
art. 5 ust. 1 pkt 1 ufr nie narzuca żadnych dodatkowych warunków – jeżeli wyłącznym celem nabycia danego mienia jest jego zbycie to jest to tzw. niedozwolona działalność fundacji rodzinnej. Na powyższe nie ma wpływu termin, w jakim to zbycie nastąpi, jak jest odległe.
Konsekwencję prowadzenia działalności poza katalogiem z art. 5 określa art. 24r ust. 1 ustawy o CIT. Zgodnie z tym przepisem:
W zakresie w jakim fundacja rodzinna prowadzi działalność gospodarczą wykraczającą poza zakres określony w art. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej stawka podatku, o którym mowa w art. 19, wynosi 25% podstawy opodatkowania.
Dla podatnika oznacza to, że już dzisiaj trzeba rozdzielić dwa zagadnienia. Przy udziałach, akcjach i papierach wartościowych przepisy dają fundacji znacznie szerszą swobodę obrotu. Przy nieruchomościach i innych składnikach mienia trzeba badać cel ich nabycia. W obu przypadkach dodatkową warstwę stanowi GAAR, gdy wniesienie aktywa do fundacji jest elementem szerszej, zaplanowanej sekwencji prowadzącej do sprzedaży.
Na czym ma polegać 36-miesięczny lock-up od 2027 r.?
Projekt UD447 z dnia 5 sierpnia 2026 r. przewiduje dodanie do art. 6 ust. 8 ustawy o CIT nowego ograniczenia dotyczącego sprzedaży majątku. Projektowany art. 6 ust. 8 pkt 2 ma brzmieć:
2) ze zbycia mienia:
- wniesionego do fundacji rodzinnej lub
- przekazanego nieodpłatnie fundacji rodzinnej, lub
- nabytego przez fundację rodzinną od podmiotu powiązanego w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4 z fundacją rodzinną, beneficjentem lub fundatorem, przy czym wielkość udziałów i praw, o których mowa w art. 11a ust. 2 pkt 1, wynosi co najmniej 5%
– jeżeli zbycie to nastąpiło przed upływem 36 miesięcy, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło to wniesienie, przekazanie lub nabycie;
Skutek projektowanej regulacji jest bezpośredni. Jeżeli mienie objęte przepisem zostanie sprzedane przed upływem wskazanego terminu, zwolnienie z art. 6 ust. 1 pkt 25 nie będzie miało zastosowania do przychodu ze zbycia. Uzasadnienie projektu wskazuje, że przychody wymienione w art. 6 ust. 8 mają być opodatkowane CIT na zasadach ogólnych.
Zakres projektowanego przepisu jest szeroki. Uzasadnienie UD447 wprost wskazuje, że regulacja ma obejmować każde mienie, czyli wszelkie składniki majątkowe spełniające warunki wskazane w przepisie. W praktyce lock-up może objąć zatem zarówno udziały i akcje, jak i nieruchomości, prawa majątkowe oraz inne aktywa wniesione lub przekazane nieodpłatnie do fundacji. Obejmuje również określone nabycia od podmiotów powiązanych.
Projektowany lock-up nie jest zakazem sprzedaży. Fundacja będzie mogła sprzedać aktywo wcześniej. Konsekwencją ma być utrata zwolnienia z CIT dla przychodu ze zbycia objętego przepisem.
36 miesięcy może w praktyce oznaczać niemal cztery lata
Termin ma być liczony od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło wniesienie, nieodpłatne przekazanie albo kwalifikowane nabycie. Z tego powodu faktyczny okres od otrzymania aktywa przez fundację do pierwszego momentu sprzedaży po upływie lock-up będzie zależał od daty czynności.
| Data wniesienia aktywa | Początek liczenia 36 miesięcy | Upływ 36 miesięcy | Sprzedaż po upływie terminu |
|---|---|---|---|
| 2 stycznia 2027 r. | 31 grudnia 2027 r. | 31 grudnia 2030 r. | od 1 stycznia 2031 r. |
| 30 czerwca 2027 r. | 31 grudnia 2027 r. | 31 grudnia 2030 r. | od 1 stycznia 2031 r. |
| 31 grudnia 2027 r. | 31 grudnia 2027 r. | 31 grudnia 2030 r. | od 1 stycznia 2031 r. |
Przy wniesieniu aktywa na początku 2027 r. fundacja musiałaby więc utrzymywać je prawie cztery lata, aby sprzedaż nastąpiła już po upływie projektowanego terminu. To istotna różnica pomiędzy potocznym określeniem „trzyletni lock-up” a techniką liczenia terminu przyjętą w projekcie.
Przepisy przejściowe – znaczenie 31 grudnia 2026 r.
Projekt zawiera korzystną z punktu widzenia pewności prawa regułę przejściową. Zgodnie z art. 3 ust. 1 projektu:
1. Przepis art. 6 ust. 8 pkt 2 ustawy zmienianej w art. 2 stosuje się do mienia:
- wniesionego do fundacji rodzinnej lub
- przekazanego nieodpłatnie fundacji rodzinnej, lub
- nabytego przez fundację rodzinną od podmiotu powiązanego w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy zmienianej w art. 2 z fundacją rodzinną
– po dniu 31 grudnia 2026 r.
Według obecnego brzmienia projektu szczególny 36-miesięczny lock-up ma więc obejmować mienie wniesione, nieodpłatnie przekazane albo wskazane w przepisie przejściowym jako nabyte po 31 grudnia 2026 r. Aktywo wniesione do fundacji do końca 2026 r. pozostawałoby poza zakresem tej konkretnej nowej reguły czasowej. Nadal trzeba będzie stosować obecne zasady dotyczące dozwolonej działalności oraz oceniać całą strukturę na gruncie GAAR.
Warto obserwować jedną kwestię redakcyjną. Projektowany art. 6 ust. 8 pkt 2 lit. c obejmuje nabycie od podmiotu powiązanego z fundacją rodzinną, beneficjentem lub fundatorem przy progu co najmniej 5%. Tymczasem art. 3 ust. 1 pkt 3 projektu w literalnym brzmieniu odwołuje się do podmiotu powiązanego z fundacją rodzinną. Jeżeli ta różnica pozostanie w ustawie, może wymagać szczegółowej wykładni intertemporalnej.
Projekt przewiduje wejście ustawy w życie 1 stycznia 2027 r. Jest to nadal projekt legislacyjny. Ostateczne brzmienie przepisu, zakres reguł przejściowych i data wejścia w życie wymagają więc ponownej weryfikacji przed wykonaniem planowanej czynności.
Dzisiaj chronologia jest elementem GAAR. Od 2027 r. ma stać się także formalnym testem
Najważniejsza różnica pomiędzy obecnym stanem prawnym a projektem polega na funkcji czasu. Dzisiaj brak ustawowego przepisu, zgodnie z którym sprzedaż udziałów po 35 miesiącach jest opodatkowana, a po 36 miesiącach staje się automatycznie zwolniona. Chronologia jest natomiast bardzo istotnym elementem oceny tego, po co utworzono fundację, kiedy pojawił się zamiar sprzedaży, czy nabywca był już znany oraz jak szybko po wniesieniu aktywów wykonano dalsze kroki.
| Zagadnienie | Obecne zasady | Projekt UD447 od 2027 r. |
|---|---|---|
| Formalny minimalny okres dla sprzedaży udziałów lub akcji | Brak ustawowego lock-up. Znaczenie mają art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej i odrębnie GAAR. | 36 miesięcy liczone od końca roku dla mienia objętego projektowanym art. 6 ust. 8 pkt 2. |
| Sprzedaż przed upływem 36 miesięcy | Sama data nie przesądza o utracie zwolnienia. Ryzyko zależy od aktywa i całego układu czynności. | Zwolnienie z CIT ma być wyłączone dla sprzedaży mienia objętego lock-up. |
| Sprzedaż po upływie 36 miesięcy | Brak szczególnego skutku wynikającego tylko z upływu czasu. | Spełniony ma być test czasowy, ale pozostają inne przepisy, w tym GAAR. |
| Nieruchomość | Trzeba badać, czy mienie nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia. | Do obecnego testu ma dojść dodatkowy lock-up, jeżeli nieruchomość mieści się w art. 6 ust. 8 pkt 2. |
| Znaczenie przyczyn sukcesyjnych i ekonomicznych | Kluczowe przy GAAR i ocenie całej sekwencji. | Nadal kluczowe przy GAAR, ale nie zastąpią formalnego testu 36 miesięcy. |
Mówiąc prościej, po wejściu projektu w życie podatnik będzie musiał odpowiedzieć na dwa pytania. Najpierw: czy sprzedaż następuje już po upływie ustawowego lock-up. Następnie: czy cała sekwencja wniesienia aktywa do fundacji i późniejszego zbycia ma wystarczające uzasadnienie gospodarcze i sukcesyjne na gruncie przepisów o unikaniu opodatkowania.
Co obecna praktyka GAAR mówi o szybkiej sprzedaży?
Podstawową normę zawiera art. 119a § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem:
Czynność nie skutkuje osiągnięciem korzyści podatkowej, jeżeli osiągnięcie tej korzyści, sprzecznej w danych okolicznościach z przedmiotem lub celem ustawy podatkowej lub jej przepisu, było głównym lub jednym z głównych celów jej dokonania, a sposób działania był sztuczny (unikanie opodatkowania).
Sztuczność działania ocenia się na podstawie art. 119c Ordynacji podatkowej. Z punktu widzenia fundacji rodzinnej szczególnie istotne są uzasadnione przyczyny ekonomiczne oraz angażowanie podmiotu pośredniczącego. Zgodnie z art. 119c § 1 oraz § 2 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej:
§ 1. Sposób działania nie jest sztuczny, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności należy przyjąć, że podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami zastosowałby ten sposób działania w dominującej mierze z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych. Do przyczyn, o których mowa w zdaniu pierwszym, nie zalicza się celu osiągnięcia korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem lub celem ustawy podatkowej lub jej przepisu.
§ 2. Na ocenę, że sposób działania był sztuczny, może wskazywać w szczególności występowanie:
- angażowania podmiotów pośredniczących mimo braku uzasadnienia ekonomicznego lub gospodarczego, lub
- elementów prowadzących do uzyskania stanu identycznego lub zbliżonego do stanu istniejącego przed dokonaniem czynności.
Przy ocenie celu czynności znaczenie ma również art. 119d Ordynacji podatkowej:
Przy ocenie, czy osiągnięcie korzyści podatkowej było głównym lub jednym z głównych celów dokonania czynności, bierze się pod uwagę cele ekonomiczne czynności wskazane przez stronę.
Odmowa opinii w 2026 r. – szybka sekwencja była mocnym sygnałem ryzyka
W odmowie wydania opinii zabezpieczającej Szefa KAS z dnia 23 stycznia 2026 r. (sygn. DKP3.8082.4.2025) oceniano utworzenie fundacji, wniesienie do niej akcji i udziałów, sprzedaż akcji, umorzenie udziałów oraz wypłaty świadczeń. Szef KAS wskazał między innymi:
W okolicznościach sprawy niewątpliwie Wnioskodawca, wnosząc do Fundacji akcje z zamiarem ich sprzedaży, osiągnie korzyść podatkową sprzeczną z przedmiotem i celem ww. regulacji.
W ocenie Szefa KAS, zaplanowana przez Fundatora sprzedaż przez Fundację rodziną akcji oraz umorzenie udziałów, nosi znamiona sztuczności działania przez angażowanie podmiotu pośredniczącego w postaci Fundacji mimo braku uzasadnienia ekonomicznego lub gospodarczego, a w celu korzystniejszego przyszłego opodatkowania wypłat uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych (art. 119c § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej).
W tej samej sprawie znaczenie miało także to, że umorzenie udziałów nastąpiło w krótkim czasie po ich objęciu przez fundację. Chronologia została więc potraktowana jako element obrazu całej transakcji. Organ nie wskazał granicznej liczby miesięcy, po której ryzyko znika. Oceniał zamiar istniejący przy wniesieniu aktywów, kolejne czynności oraz rolę fundacji w całej sekwencji.
Opinia zabezpieczająca z maja 2026 r. – brak planu szybkiej sprzedaży przemawiał na korzyść podatników
Odmienny rezultat przyniosła opinia zabezpieczająca Szefa KAS z dnia 6 maja 2026 r. (sygn. DKP16.8082.10.2025). W analizowanej strukturze do fundacji miało trafić 100% udziałów w spółce. Organ zwrócił uwagę na rozwój działalności spółki, proces ekspansji i brak aktualnego planu sprzedaży udziałów w krótkim czasie. W informacji o opinii wskazano:
Szef KAS zauważa w szczególności, iż z treści Wniosku oraz uzyskanych od Wnioskodawców w toku postępowania wyjaśnień wynika, iż aktualnie nie jest planowaną, jakkolwiek Wnioskodawcy nie wykluczają jej w przyszłości, sprzedaż udziałów po ich przeniesieniu do Fundacji (przynajmniej nie w krótkim czasie po ich ulokowaniu w Fundacji, co mogłoby wskazywać, że główną motywacją przeniesienia udziałów w Spółce do Fundacji jest uzyskanie korzyści podatkowej w postaci zwolnienia z CIT), ponieważ na obecnym etapie wartość Spółki rośnie, a jej działalność jest rozwijana (trwa proces ekspansji).
Porównanie obu rozstrzygnięć dobrze pokazuje obecną funkcję czasu. Krótki odstęp pomiędzy wniesieniem aktywa a sprzedażą może wzmacniać tezę o instrumentalnym wykorzystaniu fundacji. Dłuższy okres sam w sobie nie tworzy bezpiecznej przystani. Największe znaczenie ma to, kiedy powstał zamiar sprzedaży, jakie działania podjęto przed utworzeniem fundacji, co dzieje się z przychodem ze sprzedaży oraz jakie rzeczywiste cele gospodarcze i sukcesyjne realizuje fundacja.
Jakie okoliczności mają największe znaczenie przy planowaniu sprzedaży?
W sprawach, z którymi spotykam się w praktyce, analizę zaczynałbym od odtworzenia chronologii jeszcze sprzed ustanowienia fundacji. Sam akt wniesienia udziałów albo nieruchomości jest zwykle tylko jednym elementem. Istotne są wcześniejsze rozmowy z inwestorami, listy intencyjne, due diligence, wyceny, uchwały, umowy przedwstępne, term sheety oraz korespondencja wskazująca, kiedy faktycznie pojawiła się decyzja o sprzedaży.
| Okoliczność | Znaczenie praktyczne |
|---|---|
| Kupujący lub inwestor był już zidentyfikowany przed wniesieniem aktywa | Wzmacnia potrzebę wyjaśnienia, dlaczego fundacja została włączona do transakcji właśnie na tym etapie. |
| Cena, warunki albo harmonogram sprzedaży były w dużej części uzgodnione wcześniej | Może wskazywać, że wniesienie aktywa do fundacji było elementem wcześniej przygotowanej sekwencji sprzedażowej. |
| Sprzedaż następuje szybko po wniesieniu majątku | Jest istotnym faktem w ocenie celu i sztuczności, co pokazują aktualne opinie Szefa KAS. |
| Środki ze sprzedaży pozostają w fundacji i są reinwestowane zgodnie z polityką inwestycyjną | Może wspierać argument długoterminowego zarządzania majątkiem, zależnie od całokształtu okoliczności. |
| Po sprzedaży szybko następują świadczenia dla fundatora lub beneficjentów | Wymaga szczególnej analizy celu całego zespołu czynności i przepływu korzyści ekonomicznej. |
| Fundacja ma realny, wieloletni plan sukcesyjny oraz reguły zarządzania majątkiem | Wzmacnia gospodarcze i sukcesyjne uzasadnienie struktury, jeśli znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistym funkcjonowaniu fundacji. |
Z praktycznego punktu widzenia warto przygotowywać dokumentację motywów biznesowych na bieżąco, a nie dopiero po wszczęciu postępowania. Statut fundacji, uchwały organów, polityka inwestycyjna i rzeczywista historia decyzji powinny tworzyć spójny obraz. Szczególnej uwagi wymaga sytuacja, w której proces sprzedaży był już zaawansowany przed wniesieniem aktywa do fundacji.
Trzy przykładowe scenariusze po wprowadzeniu projektu
Scenariusz 1 – udziały wniesione w grudniu 2026 r., sprzedaż w 2027 r.
Jeżeli projekt zostanie uchwalony w obecnym brzmieniu, art. 3 ust. 1 ma obejmować mienie wniesione po 31 grudnia 2026 r. Udziały wniesione do fundacji w grudniu 2026 r. pozostawałyby więc poza nowym 36-miesięcznym lock-up. Sama ta okoliczność nie rozstrzyga skutków sprzedaży. Nadal trzeba zbadać obecne przepisy dotyczące fundacji rodzinnej oraz cały zespół czynności na gruncie art. 119a i art. 119c Ordynacji podatkowej.
Scenariusz 2 – akcje wniesione w 2027 r., sprzedaż w 2028 r.
W tym wariancie projektowany art. 6 ust. 8 pkt 2 obejmowałby akcje wniesione w 2027 r. Termin 36 miesięcy byłby liczony od 31 grudnia 2027 r. Sprzedaż w 2028 r. nastąpiłaby przed jego upływem, dlatego zwolnienie z CIT dla przychodu ze zbycia miałoby zostać wyłączone na podstawie nowej reguły. Motywy sukcesyjne lub biznesowe nadal mogłyby być ważne dla GAAR, lecz nie usuwałyby skutku formalnego lock-up.
Scenariusz 3 – nieruchomość wniesiona w 2027 r., sprzedaż w 2031 r.
Jeżeli nieruchomość zostałaby wniesiona w 2027 r., 36 miesięcy liczone od końca 2027 r. upłynęłoby z końcem 2030 r. Sprzedaż od 1 stycznia 2031 r. następowałaby już po terminie z projektowanego art. 6 ust. 8 pkt 2. Następnie trzeba byłoby ocenić pozostałe warunki, w szczególności relację do art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o fundacji rodzinnej oraz ryzyko GAAR. Upływ lock-up spełniałby jeden z testów, a nie wszystkie możliwe przesłanki podatkowe.
Czy warto przyspieszać wniesienie majątku przed końcem 2026 r.?
Projektowane przepisy przejściowe sprawiają, że data wniesienia majątku może mieć bardzo duże znaczenie. W mojej ocenie decyzja o przyspieszeniu wniesienia mienia lub darowizny wyłącznie z powodu projektowanego lock-up wymaga szczególnej ostrożności. Chronologia sama jest przecież jednym z elementów, które Szef KAS bierze pod uwagę przy ocenie sztuczności i celu zespołu czynności.
Jeżeli sprzedaż udziałów, akcji albo nieruchomości jest już realnie planowana, analiza powinna objąć nie tylko datę wniesienia do fundacji, lecz także etap negocjacji z nabywcą, gotowość dokumentów transakcyjnych, sposób wykorzystania ceny sprzedaży, plan świadczeń dla beneficjentów oraz rzeczywiste uzasadnienie sukcesyjne. W niektórych strukturach przesunięcie jednej daty nie zmieni ekonomicznego obrazu całej operacji.
Z mojego doświadczenia zawodowego wynika, że przy większych transakcjach najwięcej wartości daje przeanalizowanie całej sekwencji przed wykonaniem pierwszej nieodwracalnej czynności. Pozwala to ustalić, które elementy wynikają z celów gospodarczych i rodzinnych, a które są wyłącznie konsekwencją preferencji podatkowych.
Opinia zabezpieczająca może mieć większe znaczenie niż sama interpretacja CIT
W strukturach, w których ryzyko dotyczy przede wszystkim art. 119a Ordynacji podatkowej, praktycznym punktem odniesienia są opinie zabezpieczające Szefa KAS. Przywołane wyżej rozstrzygnięcia z 23 stycznia 2026 r. oraz 6 maja 2026 r. pokazują, że organ analizuje szczegółową historię transakcji, przyczyny ekonomiczne, rolę fundacji oraz moment planowanej sprzedaży.
Przy planowanej sprzedaży o wysokiej wartości rozważałbym ten instrument zwłaszcza wtedy, gdy nabywca jest już znany albo proces transakcyjny rozpoczął się przed ustanowieniem fundacji. W takim przypadku zwykła odpowiedź na pytanie, czy sprzedaż udziałów mieści się w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej, może nie obejmować głównego źródła ryzyka, którym jest ocena całego zespołu czynności na gruncie GAAR.
Co powinien sprawdzić fundator planujący sprzedaż aktywa?
W praktyce analizę warto podzielić na kilka warstw. Najpierw trzeba ustalić, czy przedmiotem sprzedaży będą udziały, akcje, papiery wartościowe, nieruchomość czy inny składnik majątku. Następnie należy określić sposób i datę nabycia aktywa przez fundację. Kolejny etap obejmuje ocenę dozwolonej działalności z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej oraz obecnego zwolnienia z CIT.
Jeżeli projekt UD447 wejdzie w życie, do tej analizy dojdzie test 36 miesięcy. W przypadku mienia wniesionego lub nieodpłatnie przekazanego po 31 grudnia 2026 r. trzeba będzie ustalić koniec roku kalendarzowego, od którego biegnie termin, oraz najwcześniejszą datę sprzedaży po jego upływie. Przy nabyciu od podmiotu powiązanego trzeba dodatkowo zbadać zakres powiązań przewidziany w projektowanym przepisie.
Na końcu pozostaje ocena GAAR. W mojej ocenie właśnie tutaj największe znaczenie ma dokumentacja chronologii i motywów transakcji. Dla podatnika szczególnie istotne jest ustalenie, czy sprzedaż była planowana jeszcze przed utworzeniem fundacji, czy pojawiła się później w wyniku zmiany okoliczności gospodarczych, a także co fundacja zamierza zrobić z uzyskanym kapitałem.
Podsumowanie
Projektowany 36-miesięczny lock-up zmieniłby sposób planowania sprzedaży majątku przez fundacje rodzinne. Dzisiaj brak formalnego, trzyletniego okresu posiadania jako warunku zwolnienia z CIT. Przy udziałach i akcjach przepisy dopuszczają obrót tymi aktywami, a aktualne interpretacje potwierdzają możliwość korzystania ze zwolnienia. Przy nieruchomościach istotny pozostaje cel nabycia, przy czym Dyrektor KIS wskazuje, że nawet pięcioletni okres posiadania nie zastępuje tego testu.
Projekt UD447 ma dodać nową regułę. W odniesieniu do określonego mienia wniesionego, nieodpłatnie przekazanego lub nabytego od podmiotów powiązanych po 31 grudnia 2026 r. sprzedaż przed upływem 36 miesięcy liczonych od końca roku ma wyłączać zwolnienie z CIT. W przypadku aktywa wniesionego na początku roku rzeczywisty okres oczekiwania może zbliżyć się do czterech lat.
Jednocześnie praktyka Szefa KAS pokazuje, że chronologia pozostanie ważna również po upływie ustawowego terminu. Upływ 36 miesięcy spełni projektowany warunek czasowy. Ocena całego zespołu czynności na gruncie art. 119a i art. 119c Ordynacji podatkowej pozostanie odrębna. Dlatego planowanie sprzedaży powinno obejmować zarówno nowy termin ustawowy, jak i rzeczywisty gospodarczy oraz sukcesyjny sens wykorzystania fundacji rodzinnej.
Potrzebujesz indywidualnej analizy podatkowej?
Opisz krótko swoją sytuację i zakres zagadnień, które chcesz przeanalizować.
Artur Chamot – licencjonowany doradca podatkowy (nr wpisu 13805) i radca prawny (nr wpisu GD/GD/2830). Z ponad 13-letnim doświadczeniem, specjalizuje się we wspieraniu przedsiębiorców i osób fizycznych w kluczowych obszarach podatków (CIT, PIT, VAT) i prawa gospodarczego. Praktyczne doświadczenie zdobywał, prowadząc złożone projekty, w tym badania due diligence w procesach M&A oraz prowadząc bieżące doradztwo podatkowe dla osób fizycznych i prawnych.